تبیین حیات فلسفی در اخلاق نیکوماخوسی ارسطو؛ نظام فضایل و نسبت آن با فضیلت فلسفی

بررسی چیستی زندگی سعادتمندانه غرض اصلی کتاب اخلاق نیکوماخوسی ارسطو است. ارسطو دو بار و هر بار به دو شیوه متفاوت، اما در ارتباط با هم، سعادت را تعریف می کند. در کتاب اول، سعادت را زندگی مطابق فضیلت انسانی تعریف می کند؛ فضیلتی که برآمده از کارکرد اصلی انسان یعنی عقل است. اما با آوردن قید «امری که ذیل عقل قرار می گیرد»، فضایل شهروندی را نیز جزو کارکردهای اصلی وجود انسان قرار می دهد. علاوه بر این، با بیان شرایط بیرونی مانند بخت نیک و دوستان فضیلتمند و مکنت، این شروط را لازمه تحقق سعادت معرفی می کند. فضایل ارائه شده برای تحقق چنین سعادتی، فضایلی هستند که در شهر تحقق پیدا می کنند و وابسته هستند به نوموس های پذیرفته شده در شهر؛ بنابراین، به امور سیاسی مقید هستند. از این رو، به نظر می رسد تعریف سعادت و تبیین فضایل در نه کتاب آغازین اخلاق، در زمینه ای سیاسی معنا دار است. اما ارسطو در کتاب دهم، با تغییر لحن، سعادت را زندگی مطابق عقل، یعنی نظرورزی، تعریف می کند. این زندگی دیگر مقید به عمل، فضیلت های سیاسی و امور بیرونی نیست. همین امر موجب شده است تا برخی از مفسران جدید ارسطو کتاب دهم را متعارض با کتاب های پیشین و نیز بی ارتباط با آن بدانند. این مقاله خواهان آن است که نشان دهد تغییر لحن ارسطو در راستای اثبات تنش میان حیات فلسفی و حیات سیاسی است و هم زمان نشان خواهد داد حیات فلسفی در عین تنش، ارتباطی پنهان با حیات سیاسی دارد؛ ارتباطی که برای مخاطب خاص اخلاق آشکار است.

کلیدواژه ها:

سعادت ، فضیلت ، حیات سیاسی ، حیات فلسفی ، عقل ، لذت