مکان‎‍یابی تسهیلات در شبکه پیوند عضو با در نظر گرفتن مراکز پشتیبان

پیوند عضو از شاخه های اصلی حوزه سلامت و از روش های درمانی پیچیده در علم پزشکی است که در برخی موارد، ازجمله بیماری های حاد کبدی، قلبی و ریوی، تنها درمان ممکن است. بااین حال، تعادل‎‍نداشتن بین عرضه و تقاضا، به لیست های انتظار طولانی و مرگ ومیر بیماران پیش از دریافت عضو منجر می شود. این مشکل، توجه به بهینه سازی فرآیند اهدای عضو و استفاده کارآمد از آن را ضروری می کند. با توجه به اینکه تعداد مراکز پیوند در سطح یک کشور محدود است و کل تقاضا باید از سوی این مراکز پوشش داده شود، در صورت از دسترس خارج شدن هرکدام از مراکز در دوره های زمانی، خسارات جبران ناپذیری به سیستم پیوند عضو وارد و موجب از دست رفتن اعضای‎‍ اهدایی و پایمال‎‍شدن حق بیماران داوطلب می شود. در این پژوهش، با لحاظ احتمال از دسترس خارج شدن مراکز پیوند، علاوه بر تعیین تعداد و مکان بهینه تسهیلات شبکه پیوند، برای هرکدام از مراکز پیوندی که استقرار می یابند، یکی از مراکز پیوند پشتیبان در نظر گرفته می‎‍شود تا در صورت لزوم، تقاضای پیوند در مرکز پیوند پشتیبان انجام شود و خسارات به حداقل برسد. در مدل برنامه ریزی چند‎‍هدفه ارائه شده، علاوه بر حداقل سازی هزینه های استقرار و جریان بین مراکز، حداکثر‎‍سازی جریان عبوری بین مراکز نیز در نظر گرفته می‎‍شود تا کیفیت عمل پیوند انجام شده افزایش و احتمال از دست رفتن عضو، کاهش یابد. به منظور حل مسائل در ابعاد بزرگ، یک الگوریتم ابتکاری مبتنی بر شبیه سازی تبرید چندهدفه ارائه شده است. نتایج بر‎‍ داده های وزارت بهداشت نشان می دهد‎‍ الگوریتم پیشنهادی در مقایسه با روش محدودیت اپسیلون تعمیم یافته، در حل مسائل متوسط و بزرگ، عملکرد بهتری دارد.

کلیدواژه ها:

شبکه پیوند عضو ، فراهم آوری عضو ، مکان‎‍یابی-تخصیص ، بهینه سازی چند‎‍هدفه ، الگوریتم شبیه سازی تبرید چند‎‍هدفه