بازخوانی نظریه اعتباریات و دلالت های آن بر استکمال نفس از منظر علامه طباطبایی

انسان موجودی دو ساحتی است که با حدوث جسمانی و بقای روحانی، ذاتا در مسیری دائمی به سوی کمال مطلق و اشتداد وجودی نفس قرار دارد. چالش اصلی، اما چگونگی نقش آفرینی «اعتباریات» در این مسیر است. طرح پیش رو با تبیین نظام مند رابطه ی اعتباریات و استکمال وجودی انسان در اندیشه علامه طباطبایی، ابعاد و وجوه مختلف این نظریه را مورد کاوش قرار داده است. این پژوهش با چنین رویکردی و با بهره گیری از روش توصیفی-تحلیلی، در صدد تحلیل و بررسی دلالت های مفاهیم اعتباری در آثار مکتوب علامه طباطبایی است. یافته ها و نتایج نشان می دهند که اعتباریات، مفاهیمی قراردادی هستند که با ایجاد نسبت وهمی، واقعی پنداشته شده و به عنوان پلی میان نیازهای مادی و کمال متعالی انسان عمل می کنند. این مفاهیم با ایجاد ضرورت عملی، قوای انسانی را به سوی کمال تحریک نموده و اراده و فعل را برای استکمال نفس برمی انگیزند. به علاوه، اعتباریات با ترسیم کمال مطلوب، نقش هدایت گر را در استکمال فردی و جمعی بازی می کند؛ مشروط بر آنکه با حقیقت (توحید) هماهنگ باشد و نه با امیال نفسانی که در این راستا دین چارچوب صحیح هدایت را مشخص می کند.

کلیدواژه ها:

اعتباریات ، استکمال نفس ، علامه طباطبایی ، مفاهیم ، حرکت ، دین