ارتقاء فرهنگ محیط زیست شهری و حرکت به سمت پسماند صفر (مطالعه موردی: دانش آموزان مدارس ابتدایی شهر اردکان)

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی آموزش های زیست محیطی در قالب طرح پسماند صفر بر ارتقای آگاهی، نگرش و رفتارهای زیست محیطی دانش آموزان دوره ابتدایی و همچنین نقش مشارکت خانواده ها در تداوم این تغییرات رفتاری انجام شده است. این مطالعه با رویکرد شبه آزمایشی و در بستر واقعی مدارس، بر روی مجموعه ای از دانش آموزان دختر و پسر در پایه های دوم و سوم ابتدایی شهرستان اردکان اجرا شد. داده ها از طریق سه منبع اصلی شامل مشاهده مستقیم رفتار، پیمایش های ساختاریافته و تحلیل مستندات و آثار دانش آموزان گردآوری و با استفاده از روش های ترکیبی کمی و کیفی تحلیل شد. به منظور افزایش اعتبار یافته ها، از رویکرد مثلث سازی داده ها و استانداردسازی شاخص ها در قالب مقیاس های قابل مقایسه استفاده گردید. یافته های پژوهش نشان داد که اجرای طرح پسماند صفر موجب افزایش معنادار آگاهی و بهبود نگرش زیست محیطی دانش آموزان شده و این تغییرات در سطح رفتار نیز به طور قابل توجهی نمود یافته است. کاهش مصرف پلاستیک های یک بارمصرف، افزایش استفاده از ابزارهای چندبارمصرف و ارتقای مشارکت در تفکیک پسماند از جمله مهم ترین تغییرات رفتاری مشاهده شده بود. همچنین نتایج نشان داد که شکل گیری گروه های همیار محیط زیست در مدارس نقش مهمی در تقویت سرمایه اجتماعی و پایداری رفتارهای زیست محیطی داشته است.از دیگر یافته های مهم پژوهش، نقش تعیین کننده خانواده ها در تثبیت و تداوم رفتارهای زیست محیطی دانش آموزان بود؛ به گونه ای که هم راستایی آموزش های مدرسه و رفتارهای خانوادگی موجب کاهش شکاف میان آگاهی و عمل شده است.

کلیدواژه ها:

پسماند صفر ، آموزش محیط زیست ، تفکیک زباله ، رفتار زیست محیطی ، دانش آموزان ابتدایی ، مشارکت خانواده