خشونت تصنعی در چالش های پخش زنده اینستاگرام: از پدیدارشناسی تا راهکارهای کنترلی

گسترش سکو(پلتفرم) های اجتماعی و به ویژه قابلیت پخش زنده در اینستاگرام، زمینه بروز الگوهای جدیدی از رفتارهای پرخاشگرانه را در میان نوجوانان فراهم کرده است که در قالب «خشونت تصنعی» و با هدف جلب توجه، افزایش مخاطب یا کسب منافع رسانه ای انجام می شود. این رفتارهای نمایشی، اگرچه در ظاهر با هدف سرگرمی و جلب توجه انجام می شوند؛ اما می توانند کرامت و امنیت روانی اشخاص را نقض کرده و نظم عمومی سایبری را مختل سازند. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و به روش تحلیل مضمون، از طریق مشاهده غیرمشارکتی پخش زنده اینستاگرامی نوجوانان ۱۵ تا ۲۰ ساله، به شناسایی الگوهای رفتاری خشونت تصنعی پرداخته است. یافته ها نشان می دهد که خشونت تصنعی پدیده ای تک بعدی نیست بلکه شبکه ای از کنش های به هم پیوسته است که در تعامل با ناشناسی نسبی کاربران، الگوریتم های تقویت کننده محتوای پرتعامل و منطق اقتصاد توجه، گسترش می یابد. در جامعه ایران، محدودیت های فرهنگی و کمبود فضاهای ایمن که امکان تخلیه هیجان در آن میسر باشد، این وضعیت را تشدید کرده و فضای سایبر را به فضایی رها با هزینه پایین خشونت و پاداش فوری بدل می سازد. نتیجه نهایی آنکه مهار موثر خشونت تصنعی نیازمند گذار از راهکارهای صرفا محدودگرایانه به رویکردی چندسطحی است که همزمان توانمندسازی فردی، بازسازی هنجارهای گروهی و اصلاح ساختارهای پلتفرمی را دنبال کند. بر این اساس، مواجهه موثر با این پدیده نیازمند اتخاذ سیاست جنایی پیشگیرانه در حوزه رسانه های اجتماعی است؛ سیاستی که ضمن توجه به ظرفیت های تقنینی و قضائی، بر ارتقای سواد رسانه ای و حقوقی کاربران، مسئولیت پذیری سکو ها تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

جرم شناسی سایبری ، بزه دیدگی دیجیتال ، چالش اینستاگرامی ، دیجیتال نیتیوها ، پیشگیری از خشونت.