کودکان و هوش مصنوعی: تنظیم گری «الگوریتم های توصیه گر» با رویکرد تطبیقی

تحول دیجیتال، ماهیت مخاطرات پیش روی کودکان را از آسیب های محتوایی به آسیب های الگوریتمی تغییر داده است؛ الگوواره ای که چهارچوب های حقوقی سنتی را به چالش می کشد. این پژوهش با تمرکز بر «الگوریتم های توصیه گر» در سکو(پلتفرم) های دیجیتال، نشان می دهد که چگونه این سیستم ها با اتکا به اقتصاد توجه و مهندسی رفتار، سلامت روان کودکان را هدف قرار داده و مقصد بنیادین شریعت یعنی «حفظ العقل» را به مخاطره می اندازند. مقاله استدلال می کند که نظام حقوقی ایران با اتکا به ظرفیت های پویای فقهی توان مواجهه با این پدیده را دارد. با ارجاع به آرای فقهای امامیه در قاعده «تسبیب»، سکو به دلیل دستکاری شناختی و فریب ساختاری (غرور)، «سبب اقوی از مباشر» شناخته می شود. همچنین، با کاربست کارکرد حکومتی و پیشگیرانه قاعده «لاضرر»، تکلیفی ایجابی بر سکو ها بار می گردد. درنهایت، این پژوهش با مطالعه تطبیقی قوانین پیشرو (به ویژه قانون خدمات دیجیتال اروپا و قانون ایمنی برخط بریتانیا)، یک چهارچوب آینده نگر برای ایران پیشنهاد می دهد که بر مفهوم «وظیفه مراقبت الگوریتمی» و الزام رویه ای به «ارزیابی تاثیر الگوریتمی بر کودک» استوار است تا نظارت از واکنشی پسینی به پیشگیری فعالانه ارتقا یابد.

کلیدواژه ها:

حقوق کودک ، هوش مصنوعی ، الگوریتم توصیه گر ، اقتصاد توجه ، وظیفه مراقبت الگوریتمی ، ارزیابی تاثیر الگوریتمی