ارزیابی شاخص های مهندسی محیط زیست و آب و فاضلاب در نظام مدیریت بهداشت، ایمنی و محیط زیست

هدف: هدف این پژوهش، ارزیابی نظام مند شاخص های مهندسی محیط زیست، به ویژه شاخص های مرتبط با آب و فاضلاب، در چارچوب نظام مدیریت بهداشت، ایمنی و محیط زیست (HSE-MS) است. این ارزیابی با تمرکز بر شناسایی وضعیت موجود شاخص ها، تحلیل شکاف های عملکردی و ارائه راهکارهای بهبود در تصفیه خانه های فاضلاب شهری و صنعتی انجام شده است.روش: پژوهش حاضر با روش توصیفی–تحلیلی انجام شده است. در این راستا، شاخص های کلیدی محیط زیستی شامل BOD₅، COD، TSS، pH، نیتروژن آمونیاکی، فلزات سنگین و کلیفرم های مدفوعی در واحدهای تصفیه خانه های فاضلاب بررسی و تحلیل شده اند. داده های مورد نیاز از طریق مرور نظام مند مقالات علمی–پژوهشی، گزارش های HSE-MS سازمان های آب و فاضلاب و مطالعات موردی داخلی و بین المللی گردآوری شده اند. یافته ها و نتایج: نتایج نشان می دهد که در تصفیه خانه های فاضلاب شهری، راندمان حذف BOD₅ و TSS به ترتیب حدود ۹۰ و ۸۷ درصد است، اما در فصول گرم به دلیل افزایش دما و کاهش اکسیژن محلول، کارایی فرآیند افت محسوسی می کند. در بخش محیط زیستی HSE-MS، شاخص های پساب شامل pH، TSS، BOD و COD الزامات استانداردهای محیط زیستی را برآورده کرده اند. با این حال، در میان جنبه های محیط زیستی شناسایی شده، اختلال در فعالیت بیولوژیکی مناسب (RPN=۱۷۵) و وجود ترکیبات سمی در لجن (RPN=۱۴۴) به عنوان بحرانی ترین ریسک های محیط زیستی شناخته شدند و رتبه بندی TOPSIS نیز این دو ریسک را با شاخص Ci به ترتیب ۰/۸۶۳ و ۰/۷۵۸ در رتبه های نخست پرخطری قرار داد. همچنین نشت گاز کلر و تماس کارکنان با میکروارگانیسم های بیماری زا بالاترین ریسک ایمنی و بهداشتی را در تصفیه خانه های فاضلاب به خود اختصاص دادند. نتایج حاکی از آن است که نبود سیستم های مانیتورینگ مستمر، ضعف در نگهداری پیشگیرانه تجهیزات و کمبود آموزش های ایمنی، از نقاط ضعف کلیدی در مدیریت شاخص های HSE در این حوزه محسوب می شوند.

کلیدواژه ها:

نظام مدیریت HSE ، شاخص های محیط زیستی ، آب و فاضلاب ، تصفیه خانه فاضلاب ، ارزیابی ریسک محیط زیستی.