ارائه مدل یکپارچه پیش بینی و هشدار زودهنگام بحران در پروژه های ساختمانی بر اساس شاخص های مدیریتی، مالی و اجرایی

صنعت ساخت وساز به دلیل ماهیت پروژه محور، پیچیدگی فعالیت ها، تعدد ذی نفعان، حجم بالای سرمایه گذاری و تاثیرپذیری از شرایط اقتصادی و محیطی، همواره با مخاطرات و عدم قطعیت های متعددی مواجه است. در بسیاری از پروژه های ساختمانی، مشکلاتی نظیر افزایش هزینه، تاخیر در زمان تکمیل، کاهش بهره وری، کمبود نقدینگی، ضعف هماهنگی میان ذی نفعان و افزایش دوباره کاری به تدریج شکل می گیرند و در صورت عدم شناسایی و مداخله به موقع، می توانند پروژه را وارد وضعیت بحرانی کنند. با وجود توسعه ابزارهای کنترل پروژه، بخش قابل توجهی از نظام های مدیریتی موجود ماهیتی واکنشی دارند و عمدتا پس از وقوع انحرافات قابل توجه در زمان، هزینه یا کیفیت وارد عمل می شوند. از این رو، ضرورت حرکت به سمت رویکردهای پیش نگر و استفاده از نظام های هشدار زودهنگام در مدیریت ساخت بیش از گذشته احساس می شود. هدف پژوهش حاضر، ارائه یک مدل یکپارچه برای پیش بینی و هشدار زودهنگام بحران در پروژه های ساختمانی بر اساس مجموعه ای از شاخص های مدیریتی، مالی و اجرایی است. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و توسعه ای و از نظر روش، دارای رویکرد آمیخته است. در مرحله نخست، شاخص های موثر بر شکل گیری و تشدید بحران پروژه از طریق مرور مبانی نظری، کتاب ها و مقالات علمی استخراج می شوند. سپس شاخص های شناسایی شده با استفاده از نظر خبرگان حوزه مدیریت ساخت پالایش و اعتبارسنجی شده و روابط میان آنها مورد تحلیل قرار می گیرد. مدل پیشنهادی بر این فرض استوار است که بحران پروژه معمولا حاصل یک عامل منفرد نیست، بلکه از تعامل و انباشت تدریجی ضعف های مدیریتی، اختلالات مالی و مشکلات اجرایی شکل می گیرد. بر اساس مبانی نظری پژوهش، ضعف در برنامه ریزی و مدیریت ریسک، تاخیر در تصمیم گیری، مشکلات ارتباطی، افزایش مستمر هزینه ها، کاهش جریان نقدی، تاخیر در فعالیت های بحرانی، کاهش بهره وری و افزایش دوباره کاری از جمله مهم ترین نشانه هایی هستند که می توانند احتمال ورود پروژه به وضعیت بحرانی را افزایش دهند. مدل ارائه شده تلاش می کند این نشانه ها را به صورت یکپارچه تحلیل کرده و وضعیت پروژه را در سطوح مختلف هشدار طبقه بندی کند. انتظار می رود نتایج این پژوهش بتواند به مدیران پروژه، پیمانکاران، کارفرمایان و مشاوران در شناسایی زودهنگام مشکلات، اولویت بندی اقدامات اصلاحی، کاهش هزینه های ناشی از بحران و افزایش احتمال موفقیت پروژه های ساختمانی کمک کند.

کلیدواژه ها:

مدیریت ساخت ، بحران پروژه ، شکست پروژه ، هشدار زودهنگام ، مدیریت ریسک ، پیش بینی پروژه ، کنترل پروژه.