پدافند غیرعامل در معماری و شهرسازی: اصول، عوامل و ملاحظات طراحی

پدافند غیرعامل در معماری و شهرسازی رویکردی پیشگیرانه برای کاهش آسیب پذیری انسان، ساختمان، زیرساخت و شبکه های شهری در برابر تهدیدهای انسان ساخت و پیامدهای ثانویه بحران است. این مقاله با روش توصیفی تحلیلی و با اتکا به بررسی مبحث بیست ویکم مقررات ملی ساختمان، دستورالعمل الزامات و ملاحظات پدافند غیرعامل در طرح های توسعه و عمران شهری و منابع معتبر طراحی مقاوم در برابر انفجار، اصول و مولفه های این رویکرد را در دو مقیاس ساختمان و شهر تحلیل می کند. یافته ها نشان می دهد که در مقیاس معماری، جانمایی و فاصله ایمن، فرم و پوسته، کنترل بازشوها، تثبیت اجزای غیرسازه ای، فضای امن، طراحی سازه برای جلوگیری از خرابی پیشرونده و تداوم کارکرد تاسیسات اهمیت اساسی دارد. در مقیاس شهرسازی، مکان یابی مراکز حیاتی، پراکندگی، سازگاری همجواری ها، شبکه های دسترسی چندمسیره، فضاهای باز، تخلیه اضطراری و پشتیبان پذیری زیرساخت ها تعیین کننده است. نتیجه مقاله آن است که پدافند غیرعامل نباید به مجموعه ای از تمهیدات منفرد تقلیل یابد؛ بلکه باید از مرحله آمایش و مکان یابی تا طراحی، اجرا، بهره برداری و مدیریت بحران به صورت یکپارچه اعمال شود.

کلیدواژه ها:

پدافند غیرعامل ، معماری تاب آور ، برنامه ریزی شهری ، طراحی مقاوم در برابر انفجار ، خرابی پیشرونده ، زیرساخت حیاتی ، تداوم عملکرد