پدیده هوش مصنوعی سایه در محیط کار: تحلیل پیامدهای منابع انسانی، اخلاقی و امنیتی استفاده غیررسمی کارکنان از هوش مصنوعی مولد

گسترش سریع ابزارهای هوش مصنوعی مولد سبب شده است شمار زیادی از کارکنان، پیش از آنکه سازمان ها سیاست رسمی و زیرساخت تاییدشده ای فراهم کنند، از این ابزارها به صورت غیررسمی و پنهان در انجام وظایف شغلی خود بهره بگیرند؛ پدیده ای که با عنوان «هوش مصنوعی سایه» شناخته می شود. هدف پژوهش حاضر شناسایی پیشایندها و تحلیل پیامدهای این پدیده در سه قلمرو منابع انسانی، اخلاق حرفه ای و امنیت اطلاعات، و ارائه چارچوبی برای حاکمیت آن است. روش پژوهش، کیفی و از نوع مرور نظام مند اسناد است که در آن مقالات علمی فارسی و انگلیسی شش سال اخیر، همراه با اسناد سیاستی و استانداردهای بین المللی، با تحلیل مضمون بررسی و کدگذاری شده اند. یافته ها نشان می دهد فشار بهره وری، شکاف مهارتی، کندی فرایندهای رسمی تامین فناوری و ترس از تنبیه، چهار پیشایند اصلی این رفتار هستند و پیامدهای آن شامل ابهام در ارزیابی عملکرد و فرسایش تدریجی مهارت، مخدوش شدن اصالت و مسئولیت پذیری حرفه ای، و نشت داده های محرمانه سازمانی است. در پایان، چارچوبی چهارلایه شامل سیاست گذاری، زیرساخت امن، توانمندسازی و پایش، همراه با دوازده پیشنهاد کاربردی برای تبدیل «استفاده پنهان» به «استفاده شفاف و مسئولانه» ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی سایه ، هوش مصنوعی مولد ، مدیریت منابع انسانی ، اخلاق سازمانی ، امنیت اطلاعات