شفافیت در محاسبه و وصول عوارض شهری و اعتماد مودیان: ارائه مدل مفهومی برای مناطق شهرداری

عوارض شهری از منابع درآمدی مهم شهرداری ها هستند، اما اثربخشی نظام وصول آن ها تنها به اختیار قانونی یا دقت محاسباتی وابسته نیست و به میزان اعتماد مودیان نیز بستگی دارد. ابهام در محاسبه، ضعف اطلاع رسانی و نامشخص بودن مصارف درآمدها می تواند به کاهش انطباق داوطلبانه و افزایش هزینه های وصول منجر شود. هدف این پژوهش، تبیین رابطه میان شفافیت در محاسبه و وصول عوارض و اعتماد مودیان، و ارائه مدلی مفهومی برای مناطق شهرداری است. این مطالعه با رویکردی کیفی و به صورت مروری–مفهومی انجام شده و مفاهیم کلیدی با استفاده از مرور روایتی و تحلیل مضمونی تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که شفافیت از طریق چهار مولفه—شفافیت قاعده گذاری، شفافیت محاسبه و ابلاغ، شفافیت فرایند وصول و اعتراض، و شفافیت مصرف درآمدها—بر اعتماد مودیان اثر می گذارد. این رابطه نشان می دهد که شفافیت می تواند انطباق اجباری را به انطباق داوطلبانه تبدیل کند. نتیجه گیری پژوهش حاکی از آن است که شفافیت صرفا یک الزام اداری نیست، بلکه سازوکاری راهبردی برای مشروعیت بخشی به نظام عوارض و کاهش هزینه های وصول است. پیشنهاد می شود شهرداری ها در سطح مناطق، اقداماتی مانند انتشار شفاف ضوابط، فعال سازی سامانه های رصد پرونده، ایجاد مسیرهای شفاف اعتراض و گزارش دهی دوره ای نحوه هزینه کرد درآمدها را در دستور کار قرار دهند.

کلیدواژه ها:

شفافیت مالی ، عوارض شهری ، اعتماد مودیان ، انطباق داوطلبانه ، مناطق شهرداری