بررسی خطر وابستگی دانش آموزان به توصیه های هوش مصنوعی در فرایند یادگیری مهارت تصمیم گیری مستقل

گسترش کاربرد هوش مصنوعی مولد در محیط های آموزشی، فرصت های تازه ای برای شخصی سازی یادگیری، ارائه بازخورد فوری و حمایت از حل مسئله فراهم کرده است. بااین حال، اتکای بیش ازحد دانش آموزان به پاسخ ها و توصیه های این سامانه ها می تواند استقلال شناختی، قدرت قضاوت و توانایی تصمیم گیری آنان را با چالش مواجه سازد. هدف پژوهش حاضر، بررسی سازوکارهای شکل گیری وابستگی به توصیه های هوش مصنوعی، تحلیل پیامدهای احتمالی آن برای رشد مهارت تصمیم گیری مستقل و ارائه راهکارهای تربیتی برای استفاده متعادل از این فناوری است. پژوهش با رویکرد مروری تحلیلی و بر پایه بررسی انتقادی منابع علمی مرتبط با وابستگی شناختی، سوگیری خودکارسازی، تفکر انتقادی، خودتنظیمی یادگیری و سواد هوش مصنوعی تدوین شده است. یافته های حاصل از تلفیق ادبیات پژوهش نشان می دهد که پذیرش غیرانتقادی پیشنهادهای هوش مصنوعی، برون سپاری مکرر فعالیت های شناختی و کاهش فرصت تجربه تصمیم گیری می تواند زمینه تضعیف خودارزیابی و استقلال فکری را فراهم کند. بااین حال، آثار این فناوری یکسان و قطعی نیست و به شیوه طراحی فعالیت آموزشی، سطح سواد هوش مصنوعی، سن یادگیرنده و میزان راهبری معلم وابسته است. نتیجه گیری پژوهش بر ضرورت حرکت از الگوی پاسخ محور به الگوی یادگیری مبتنی بر استدلال، ارزیابی شواهد و تصمیم گیری مسئولانه تاکید دارد. در این الگو، هوش مصنوعی ابزاری برای گسترش گزینه ها و تقویت تفکر است، نه جایگزینی برای قضاوت مستقل دانش آموز.