نقش فناوری های هوشمند و هوش مصنوعی در شخصی سازی مداخلات گفتاردرمانی دانش آموزان

گسترش فناوری های هوشمند و هوش مصنوعی، امکان تحلیل خودکار نمونه های گفتار، پایش عملکرد و تنظیم انعطاف پذیر تمرین های توانبخشی ارتباطی را فراهم کرده است. بااین حال، تفاوت میان دقت الگوریتم در تشخیص خطا و اثربخشی بالینی مداخله، به ویژه در دانش آموزان دارای اختلالات گفتار و زبان، نیازمند بررسی انتقادی است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی ظرفیت ها، سازوکارها، محدودیت ها و الزامات کاربرد هوش مصنوعی در شخصی سازی مداخلات گفتاردرمانی دانش آموزان تدوین شده است. روش مطالعه مروری تحلیلی و غیرنظام مند بوده و یافته های پژوهش های تجربی، مرورهای نظام مند و دامنه ای و راهنماهای معتبر تخصصی تا سال ۲۰۲۶ به صورت موضوعی تلفیق شده اند. شواهد نشان می دهند که تشخیص خودکار گفتار، تحلیل واجی، بازخورد هوشمند و سامانه های تمرین تعاملی می توانند در بعضی موقعیت ها به ارزیابی دقیق تر و افزایش فرصت تمرین کمک کنند؛ اما داده های مربوط به برتری بالینی آن ها بر درمان متعارف هنوز محدود و ناهمگون است. مقاله با تفکیک اختلالات تولید صداهای گفتاری، اختلال زبان رشدی، لکنت و نیازهای ارتباطی پیچیده، الگویی شش مرحله ای شامل ارزیابی تخصصی، تعیین هدف عملکردی، انتخاب ابزار معتبر، تنظیم تدریجی تمرین، پایش چندمنبعی و بازبینی انسانی پیشنهاد می کند. نتایج بر لزوم اعتبارسنجی ابزارها برای زبان فارسی و گویش های متنوع، رضایت آگاهانه والدین، حداقل سازی داده های صوتی و جلوگیری از جایگزینی تصمیم بالینی با خروجی الگوریتم تاکید دارند. در مجموع، هوش مصنوعی می تواند ابزار کمکی ارزشمندی برای درمانگر باشد، نه جایگزین تشخیص و مداخله حرفه ای.