نقش یادگیری مشارکتی در افزایش آگاهی اجتماعی و تقویت مهارت گفت وگوی علمی دانش آموزان

یادگیری مشارکتی از رویکردهای فعال آموزش است که با سازمان دهی تعامل هدفمند میان دانش آموزان، فرصت مشاهده دیدگاه های متفاوت، تحلیل پدیده های اجتماعی و تمرین گفت وگوی مستدل را فراهم می کند. هدف مقاله حاضر، واکاوی سازوکارهای اثرگذاری یادگیری مشارکتی بر آگاهی اجتماعی و مهارت گفت وگوی علمی دانش آموزان دوره متوسطه و تدوین چارچوبی کاربردی برای تدریس جامعه شناسی است. پژوهش با روش مروری تحلیلی و از طریق خوانش انتقادی آثار نظری، فراتحلیل ها، مرورهای پژوهشی و اسناد معتبر آموزشی انجام شده است؛ بنابراین، داده میدانی یا آزمون مداخله مستقلی ارائه نمی کند. تحلیل منابع نشان می دهد که وابستگی متقابل مثبت، پاسخ گویی فردی، مشارکت برابر، تبادل استدلال و بازاندیشی گروهی می توانند شناخت دانش آموزان از نقش ها، نهادها، تفاوت دیدگاه ها و پیامدهای کنش اجتماعی را تعمیق بخشند. این ظرفیت زمانی به گفت وگوی علمی تبدیل می شود که دانش آموزان ادعاهای خود را با شاهد پشتیبانی کنند، میان واقعیت و تفسیر تمایز بگذارند، به نقد منطقی پاسخ دهند و در پرتو اطلاعات جدید موضع خود را اصلاح کنند. شواهد موجود از مزایای مشروط یادگیری مشارکتی حمایت می کنند؛ بااین حال، تعمیم مستقیم آن ها به همه کلاس های جامعه شناسی ایران نیازمند احتیاط است. مقاله الگویی شش مرحله ای، سنجه های ارزشیابی فرایند و نمونه ای از تحلیل یک مسئله اجتماعی مدرسه محور پیشنهاد می کند.