مرز باریک سلامت: تهدید جهانی سالمونلا و اشریشیا کلی در تعامل انسان و دام؛ مرور روایی با تاکید بر اپیدمیولوژی، مقاومت ضدمیکروبی و پیشگیری

سالمونلا و اشریشیا کلی از مهم ترین باکتری های مرتبط با بیماری های منتقله از غذا، عفونت های زئونوز و مقاومت ضدمیکروبی هستند؛ با این حال، الگوی اپیدمیولوژیک، مخازن حیوانی، پاتوتیپ ها و پیامدهای بالینی آن ها یکسان نیست. سالمونلا، به ویژه سالمونلای غیرتیفوئیدی، عمدتا از طریق زنجیره غذایی، تماس با حیوانات و محیط آلوده به انسان منتقل می شود و سرووارهای Enteritidis و Typhimurium از مهم ترین سرووارهای مرتبط با بیماری انسانی هستند. در مقابل، E. coli گروهی ناهمگون از سویه های کومنسال و بیماری زا است که پاتوتیپ های روده ای و خارج روده ای متعددی مانند EPEC، ETEC، EIEC، EAEC، STEC/EHEC و ExPEC را دربرمی گیرد. هدف این مطالعه، بررسی جداگانه اپیدمیولوژی سالمونلا و E. coli، مسیرهای انتقال بین انسان، حیوان و محیط، الگوهای مقاومت ضدمیکروبی و راهکارهای کنترل آن ها در چارچوب رویکرد سلامت واحد (One Health) بود.این مطالعه به صورت مرور روایی انجام شد و مقالات علمی، گزارش های سازمان جهانی بهداشت، سازمان جهانی بهداشت حیوانات و گزارش های نظام های پایش بیماری های منتقله از غذا مورد بررسی قرار گرفتند. شواهد نشان می دهند که طیور و فرآورده های طیور از منابع مهم سالمونلا و دام های نشخوارکننده، به ویژه گاو، از مخازن مهم STEC محسوب می شوند. داده های پایش FoodNet در سال ۲۰۲۴ نشان داد که در میان موارد کشت شده سالمونلا، سرووارهای Enteritidis، Newport و Typhimurium بیشترین فراوانی را داشته اند. در اتحادیه اروپا نیز Enteritidis، Typhimurium و واریانت مونو فازیک Typhimurium مجموعا ۷۹٫۷٪ موارد سالمونلای اکتساب شده در داخل اتحادیه اروپا را در سال ۲۰۲۴ تشکیل داده اند. مقاومت ضدمیکروبی یکی از عوامل اصلی پیچیده تر شدن کنترل هر دو باکتری است. در E. coli، ESBLها، AmpC و کارباپنمازها اهمیت ویژه ای دارند و در سالمونلا نیز مقاومت به فلوروکینولون ها و مقاومت چنددارویی از نگرانی های مهم محسوب می شود. سازمان جهانی بهداشت در فهرست عوامل بیماری زای مقاوم به دارو در سال ۲۰۲۴، Enterobacterales مقاوم به سفالوسپورین های نسل سوم و کارباپنم ها را در گروه اولویت بحرانی و سالمونلای غیرتیفوئیدی مقاوم به فلوروکینولون ها را در گروه اولویت بالا قرار داده است.در مجموع، کنترل این دو باکتری نیازمند برنامه ای تفکیک شده اما هماهنگ در چارچوب One Health است که شامل پایش سرووارها و پاتوتیپ ها، آزمایش مقاومت ضدمیکروبی، امنیت زیستی مزارع، کنترل خوراک و آب، مدیریت کود و پساب، بهداشت کشتارگاه، مصرف منطقی آنتی بیوتیک ها و ردیابی مولکولی سویه های مقاوم باشد.

کلیدواژه ها:

سالمونلا ، اشریشیا کلی ، سالمونلای غیرتیفوئیدی ، STEC ، EAEC ، مقاومت ضدمیکروبی ، بیماری های مشترک انسان و دام ، سلامت واحد