بررسی گستره مصادیق نفی «ضرر» در عبارت قرآنی «... لا تضار والده بولدها و لا مولود له بولده...» و ارتباط آن با کارکردهای خانواده

یکی از مهمترین اصول فقهی مطرح در خانواده اصل «عدم ضرر» است. به این معنا که در روابط خانوادگی، رعایت حقوق و مصلحت افراد باید مورد توجه قرار بگیرد تا از ضرر رسیدن به ایشان جلوگیری شود. در تفاسیر فریقین در ذیل عبارت «... لا تضار والده بولدها و لا مولود له بولده...»(بقره/۲۳۳) که مرتبط با بحث «شیردهی فرزند» می باشد، به موارد متعددی از ضررهای محتمل در روابط پدر، مادر و فرزند اشاره شده است. پژوهش حاضر با استفاده از روش تحقیق کیفی و تکنیک تحلیل مضمون به تبیین و تحلیل مصادیق مطرح پرداخته است. مصادیق در ۱۴ نوع ضرر در دو فرض توجه به سیاق(طلاق) و بدون توجه به سیاق(شرایط معمول زناشویی) به دست آمد که با حذف موارد تکراری، ۹ مورد حاصل گردید. موارد مذکور قابل تطبیق بر برخی از کارکردهای خانواده است که عبارتند از؛ کارکرد زیستی، کارکرد عاطفی، کارکرد جنسی، کارکرد مراقبتی- حمایتی و کارکرد معیشتی- اقتصادی. در نهایت می توان چنین گفت که با رعایت حقوق افراد خانواده؛ پدر، مادر(در دو نقش همسری و والدینی) و فرزندان که در آموزه های دینی(آیات و روایات) مورد تاکید قرار گرفته اند، می توان به ثبات و تقویت کارکردهای خانواده یاری رساند.

کلیدواژه ها:

اصل عدم ضرر ، شیردهی ، آیه ۲۳۳ بقره ، حقوق زوجین ، حق شیردهی ، حضانت ، کارکرد خانواده