تحلیل نقش نهادهای سیاستگذار مرتبط با آموزش و پرورش

این پژوهش با هدف تحلیل نقش، تعاملات و مرزهای صلاحیتی نهادهای سیاستگذار مرتبط با آموزش و پرورش در ایران و ارائه چارچوبی برای بهینه سازی حکمرانی چندسطحی و تقویت هم افزایی نهادی انجام شد. پژوهش از نظر هدف، کاربردی-توسعه ای و از نظر ماهیت، آمیخته با غلبه رویکرد کیفی بود و روش «تحلیل سیاستی-نهادی» را با مطالعه اسنادی و پژوهش کیفی اکتشافی تلفیق کرد. جامعه پژوهش در دو بعد اسنادی (قوانین، مصوبات و بخشنامه های سال های ۱۳۸۰ تا ۱۴۰۵) و انسانی (حدود ۱۸ تا ۲۲ خبره حقوق عمومی، مدیران ستادی و استانی، نمایندگان کمیسیون آموزش مجلس و ذی نفعان کلیدی) تعریف شد و نمونه گیری هدفمند تا اشباع نظری ادامه یافت. داده ها با فیش برداری ساختاریافته، ماتریس تقاطع وظایف، مصاحبه نیمه ساختاریافته و پرسشنامه خبرگی گردآوری و با تحلیل محتوای سیاستی، کدگذاری تماتیک و تحلیل شبکه ی تعاملات نهادی تحلیل شد. توافق بین کدگذاران با شاخص کاپای کوهن ۰/۸۳ و در سطح قوی گزارش شد. یافته ها نشان داد نقشه نهادی سیاستگذاری آموزشی در پنج خوشه راهبردی، تقنینی، اجرایی، نظارتی و مشورتی قابل طبقه بندی است و هم افزایی نهادها بیشتر در سطح اسناد و بیانیه ها دیده می شود، اما در لایه اجرا تداخل شورای عالی انقلاب فرهنگی و شورای عالی آموزش و پرورش، شکاف تقنینی-اجرایی میان مجلس و دولت، تکثر نهادهای نظارتی و فقدان نهاد هماهنگ کننده دائمی به موازی کاری، کاهش چابکی، تضعیف نوآوری و شکاف سیاست-اجرا انجامیده است. پیشنهادهای پژوهش شامل شفاف سازی قانونی صلاحیت ها، تاسیس شورای عالی هماهنگی سیاستگذاری آموزشی، تدوین قانون چارچوب حکمرانی آموزشی، استقرار چرخه سیاستگذاری آزمایشی، تفویض اختیار به سطوح استانی و مدرسه ای و راه اندازی پلتفرم ملی شواهد سیاستگذاری است.

کلیدواژه ها:

سیاستگذاری آموزشی ، نهادهای سیاستگذار ، حکمرانی چندسطحی ، هم افزایی نهادی ، تداخل صلاحیت ها ، آموزش و پرورش ایران