بررسی نقش آموزش مبتنی بر بازآفرینی خلاق متون ادبی در تقویت تخیل ادبی و توانایی تولید متن دانش آموزان دوره متوسطه

آموزش ادبیات فارسی در دوره متوسطه زمانی می تواند به پرورش توانایی تولید متن بینجامد که دانش آموز از دریافت کننده و بازگوکننده منفعل معنا به خواننده ای مفسر و نویسنده ای آفریننده تبدیل شود. بازآفرینی خلاق متون ادبی، فعالیتی میان خواندن تحلیلی و نوشتن است که طی آن فراگیر با حفظ پیوند آگاهانه با متن مبدا، زاویه دید، موقعیت روایی، زبان، گونه ادبی یا پایان بندی را تغییر می دهد و متنی تازه می آفریند. پژوهش حاضر با هدف تبیین ظرفیت این رویکرد در رشد تخیل ادبی و بهبود توانایی تولید متن دانش آموزان دوره متوسطه و با روش مروری تحلیلی تدوین شده است. مبانی نظری تعامل خواننده و متن، تخیل اجتماعی فرهنگی و فرایند شناختی نگارش، همراه با پژوهش های آموزشی درباره راهبردهای نگارش، بازنویسی و بازخورد، به صورت انتقادی بررسی شده اند. نتایج تحلیل نشان می دهد که فعالیت های بازآفرینی، در صورت برخورداری از خواندن دقیق، آزادی انتخاب کنترل شده، آموزش صریح راهبردهای نگارش و بازنگری چندمرحله ای، می توانند فرصت هایی برای تولید تصویرهای ذهنی، دیدگاه گیری، سازمان دهی روایت، گسترش واژگان و پرورش صدای نویسندگی فراهم سازند. بااین حال، شواهد مربوط به آموزش عمومی نگارش را نباید دلیل قطعی اثربخشی بازآفرینی در کلاس های ادبیات فارسی دانست. مقاله در پایان، الگویی هفت مرحله ای برای اجرا، نمونه های اصیل فعالیت و مقیاس های تحلیلی ارزشیابی عملکردی ارائه می کند و ضرورت آزمون تجربی الگو در مدارس ایران را یادآور می شود.

کلیدواژه ها:

بازآفرینی خلاق ، تخیل ادبی ، تولید متن ، آموزش ادبیات فارسی ، دوره متوسطه.