فین تک ها در برابر بانک ها: نبرد برای تصاحب نسل Z

پژوهش حاضر با هدف تحلیل رقابت فین تک ها و بانک ها در جذب نسل Z در شهر کرج و استان البرز انجام شد. این مطالعه از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت داده ها، آمیخته با طرح اکتشافی متوالی است؛ بدین ترتیب که ابتدا مرحله کیفی با مصاحبه های نیمه ساختاریافته با خبرگان تا رسیدن به اشباع نظری اجرا شد و سپس مرحله کمی با پرسشنامه ساختارمند در میان ۴۳۲ مشتری جوان و ۳۸۷ کارمند بانک انجام گرفت. چارچوب نظری پژوهش بر سه نظریه نوآوری مخرب، پذیرش فناوری و اقتصاد پلتفرم استوار است و مدل سه لایه شامل محرک های تقاضا، ارزش پیشنهادی بازیگران و پیامدها تدوین شد. تحلیل داده ها در بخش کیفی با روش تحلیل مضمون و در بخش کمی با آمار توصیفی، آزمون های T و ANOVA و مدل سازی معادلات ساختاری به روش حداقل مربعات جزئی انجام شد.یافته ها نشان داد که نسل Z کرج، نسلی دیجیتال بومی و انتظارمحور است و مهم ترین انتظارات او سرعت، شفافیت کارمزد، شخصی سازی و مدیریت موبایلی است. شکاف معناداری میان انتظارات این نسل و تجربه بانک های سنتی وجود دارد؛ در حالی که فین تک ها در تجربه کاربری، سرعت خدمت و شفافیت مزیت رقابتی دارند، در اعتماد نهادی، امنیت داده و جامعیت خدمات آسیب پذیرند. کیفیت تجربه دیجیتال با ضریب مسیر ۰/۵۸ قوی ترین پیش بینی کننده وفاداری نسل Z شناخته شد. همچنین مشخص شد که رابطه فین تک و بانک در استان البرز بیشتر مکمل است تا جانشین و مدل همکاری نسبت به رقابت مستقیم برای بانک ها کارآمدتر است.نتایج بخش کارکنان نشان داد که رقابت فین تک ها، بازار کار بانکی را از مشاغل پردازشی به سمت مشاغل مشاوره ای و تحلیلی هدایت می کند و شکاف مهارتی دیجیتال، مهم ترین چالش منابع انسانی بانک هاست. در مجموع، پژوهش نتیجه می گیرد که برنده نهایی این رقابت، نهادی است که بتواند تجربه دیجیتال فین تک را با اعتماد و امنیت بانک ترکیب کند و سرمایه انسانی خود را برای این گذار توانمند سازد. یافته ها برای مدیران بانکی، سیاست گذاران و کارکنان صنعت بانکداری در طراحی راهبردهای حفظ نسل Z و توسعه مهارت های شغلی کاربرد دارد.

کلیدواژه ها:

فین تک ، بانکداری دیجیتال ، نسل Z ، نوآوری مخرب ، تجربه مشتری ، استان البرز