تحلیل چالش های مدیریت و نگهداری فضای سبز در شهرهای کوچک

پژوهش حاضر با هدف تحلیل چالش های مدیریت و نگهداری فضای سبز در شهرهای کوچک، با تاکید بر شهر خنداب در استان مرکزی، انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، آمیخته (کیفی–کمی) با راهبرد اکتشافی–تبیینی است. داده ها از طریق مطالعات کتابخانه ای، مصاحبه نیمه ساختاریافته با کارشناسان فضای سبز شهرداری و پیمانکاران، پرسشنامه محقق ساخته برای شهروندان و مشاهده مستقیم گردآوری شد. جامعه آماری شامل کارشناسان و مدیران فضای سبز، پیمانکاران و شهروندان شهر خنداب بود و نمونه گیری در بخش کیفی به صورت هدفمند و در بخش کمی به صورت تصادفی خوشه ای انجام شد. مدل تحلیل مطالب بر پایه چارچوب مفهومی چهاربعدی شامل بعد ساختاری–سازمانی، مالی–بودجه ای، فنی–تجهیزاتی و نیروی انسانی–تخصصی استوار بود و داده ها با روش تحلیل محتوای کیفی (کدگذاری باز، محوری و انتخابی)، آمار توصیفی–استنباطی، تحلیل عاملی تاییدی، مدل سازی معادلات ساختاری و تکنیک AHP تحلیل شد.نتایج پژوهش نشان داد که چالش های مالی–بودجه ای با میانگین ۴٫۱۲ بالاترین شدت و چالش های نیروی انسانی–تخصصی با میانگین ۳٫۷۸ کمترین شدت را از دیدگاه پاسخ گویان داشتند؛ با این حال، میانگین همه ابعاد بالاتر از حد متوسط بود که نشان دهنده فراگیری چالش ها در تمام ابعاد است. مهم ترین چالش ها شامل نبود برنامه راهبردی مدون، ضعف ساختار سازمانی تخصصی، سهم اندک اعتبارات اختصاصی نگهداری، غالب بودن سیستم آبیاری سنتی، فرسودگی تجهیزات، کمبود کارشناسان متخصص و مشارکت محدود شهروندان بود. تحلیل رگرسیون نشان داد که بعد مالی–بودجه ای به تنهایی ۳۴ درصد از واریانس کیفیت نگهداری فضای سبز را تبیین می کند و بین مشارکت شهروندان و رضایت از کیفیت فضای سبز رابطه مثبت و معناداری وجود دارد (r = ۰.۴۷).بر اساس یافته ها، بهبود مدیریت و نگهداری فضای سبز در شهر خنداب نیازمند رویکردی یکپارچه و چندبعدی است. مهم ترین راهکارهای پیشنهادی شامل تدوین برنامه راهبردی فضای سبز، ایجاد واحد سازمانی مستقل و تخصصی، تامین بودجه پایدار و اختصاصی، توسعه سیستم های آبیاری نوین، آموزش نیروی انسانی و تقویت مشارکت شهروندان از طریق طرح های «پارک یاری» و «فرزندخواندگی درخت» است. یافته های این پژوهش می تواند به عنوان الگویی برای سایر شهرهای کوچک با ویژگی های مشابه مورد استفاده قرار گیرد و زمینه ساز پژوهش های آینده در حوزه مدیریت پایدار فضای سبز شهری شود.

کلیدواژه ها:

: فضای سبز شهری ، مدیریت و نگهداری ، شهرهای کوچک ، شهر خنداب ، چالش های سازمانی و مالی ، توسعه پایدار شهری