تحلیل نقش فضای سبز شهری در ارتقای کیفیت زندگی شهروندان شهرستان خنداب استان مرکزی

پژوهش حاضر با هدف تحلیل نقش فضای سبز شهری در ارتقای کیفیت زندگی شهروندان شهرستان خنداب استان مرکزی انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی–تحلیلی با رویکرد ترکیبی (کمی–کیفی) است. جامعه آماری شامل شهروندان شهرستان خنداب و کارشناسان شهری بود و حجم نمونه با فرمول کوکران تعیین و به روش تصادفی طبقه ای انتخاب شد. داده ها از طریق پرسشنامه محقق ساخته، داده های مکانی GIS و مصاحبه نیمه ساختاریافته گردآوری و با آمار توصیفی، همبستگی پیرسون، رگرسیون چندگانه، مدل سازی معادلات ساختاری و تحلیل مضمون تحلیل شد. مدل تحلیل بر پایه چارچوب مفهومی مستخرج از نظریه های بیوفیلیا، بازیابی توجه، کاهش استرس و سرمایه اجتماعی تدوین شد که فضای سبز را در چهار بعد (کمیت و سرانه، دسترسی و توزیع فضایی، کیفیت و تجهیزات، استفاده و ادراک) به عنوان متغیر مستقل و کیفیت زندگی را در پنج بعد (سلامت جسمی، سلامت روانی، تعاملات اجتماعی، آسایش و امنیت محیطی، رضایت و نشاط عمومی) به عنوان متغیر وابسته در نظر گرفت.یافته ها نشان داد که سرانه فضای سبز شهرستان خنداب حدود ۶/۸ مترمربع است که پایین تر از استانداردهای ملی و جهانی قرار دارد و تنها ۴۱ درصد از جمعیت در فاصله ۳۰۰ متری از فضای سبز عمومی سکونت دارند. میانگین رضایت شهروندان از فضای سبز ۳/۰۴ از ۵ و میانگین کیفیت آن ۲/۸۷ از ۵ بود. تحلیل همبستگی روابط مثبت و معنادار میان ابعاد فضای سبز و کیفیت زندگی را تایید کرد و رگرسیون چندگانه نشان داد که ابعاد فضای سبز در مجموع ۴۱ درصد از واریانس کیفیت زندگی را تبیین می کنند. در مدل ساختاری، «کیفیت و تجهیزات» (β = ۰.۴۲) قوی ترین پیش بین کیفیت زندگی بود و سلامت روانی و سرمایه اجتماعی به عنوان سازوکارهای واسطه ای، بخشی از این اثر را منتقل کردند.نتیجه گیری کلی آن است که فضای سبز شهری نقش معناداری در ارتقای کیفیت زندگی شهروندان خنداب ایفا می کند، اما بهره مندی کامل از این ظرفیت مستلزم توسعه پارک های محله ای در محله های کم برخوردار، ارتقای کیفیت و تجهیزات فضاهای موجود، ایجاد کریدورهای سبز، توسعه مشارکت شهروندان و تدوین برنامه جامع فضای سبز با تاکید بر عدالت فضایی است. یافته های این پژوهش می تواند مبنای برنامه ریزی شهری پایدار در شهرستان خنداب و شهرهای مشابه قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

فضای سبز شهری ، کیفیت زندگی ، شهرستان خنداب ، دسترسی فضایی ، عدالت فضایی ، سرمایه اجتماعی