طراحی و استقرار نظام جامع شایسته سالاری و جانشین پروری در شهرداری زابل: الزامات، چالش ها و راهکارها

پژوهش حاضر با هدف طراحی و تبیین نظام جامع شایسته سالاری و جانشین پروری متناسب با شرایط و اقتضائات شهرداری زابل انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، آمیخته با طرح اکتشافی متوالی (کیفی–کمی) است. در مرحله کیفی، داده ها از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۱۸ نفر از خبرگان و تحلیل محتوای اسناد سازمانی گردآوری و با روش تحلیل مضمون در شش مرحله تحلیل شد. در مرحله کمی، داده ها از طریق پرسشنامه محقق ساخته از ۳۲۵ نفر از مدیران، کارشناسان و کارکنان شهرداری زابل که با روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب شدند، گردآوری و با آمار توصیفی و استنباطی (آزمون t تک نمونه ای، فریدمن، تحلیل عاملی تاییدی و مدل سازی معادلات ساختاری با PLS-SEM) تحلیل شد. برای اولویت بندی راهکارها نیز از روش تحلیل سلسله مراتبی استفاده شد.یافته ها نشان داد که وضعیت فعلی شایسته سالاری (میانگین ۲/۶۷ از ۵) و جانشین پروری (میانگین ۲/۴۳ از ۵) در شهرداری زابل پایین تر از متوسط است. الزامات استقرار نظام جامع در پنج دسته ساختاری، فرایندی، فرهنگی، قانونی و فناورانه شناسایی شد که الزامات فرهنگی و ساختاری بالاترین اولویت را داشتند. چالش های پیش رو در چهار بعد سازمانی، مدیریتی، منابع انسانی و محیطی طبقه بندی شد که چالش های مدیریتی و منابع انسانی بالاترین اولویت را داشتند. راهکارهای عملیاتی نیز در پنج دسته ارائه شد که راهکارهای ساختاری و فرایندی از بالاترین اولویت برخوردار بودند. نتایج مدل سازی معادلات ساختاری نشان داد که الزامات زمینه ای به طور معنادار بر استقرار نظام شایسته سالاری (β=۰.۶۲) و جانشین پروری (β=۰.۵۸) تاثیر می گذارند و نظام شایسته سالاری نیز به طور معنادار بر نظام جانشین پروری (β=۰.۷۱) اثر می گذارد که پیوند دوسویه این دو نظام را تایید می کند.بر اساس یافته ها، الگوی مفهومی جامع پژوهش شامل پنج مولفه اصلی (الزامات زمینه ای، نظام شایسته سالاری، نظام جانشین پروری، چالش ها و راهکارها) تدوین و اعتبارسنجی شد. نتیجه گیری کلی پژوهش آن است که استقرار نظام جامع شایسته سالاری و جانشین پروری در شهرداری زابل، اگرچه با چالش های جدی مدیریتی و منابع انسانی روبه روست، اما با طراحی بومی، اجرای مرحله ای، تعهد پایدار مدیریت ارشد و مشارکت همه ذی نفعان امکان پذیر است و می تواند به ارتقای بهره وری سازمانی، بهبود کیفیت خدمات شهری و تقویت اعتماد عمومی منجر شود. پژوهش حاضر همچنین راهکارهای عملیاتی و بومی برای مدیران شهری و سیاست گذاران ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

شایسته سالاری ، جانشین پروری ، مدیریت استعداد ، شهرداری زابل ، مدیریت منابع انسانی ، الگوی مفهومی.