تاثیر پیام رسان آموزشی هوشمند مبتنی بر هوش مصنوعی بر مشارکت والدین و عملکرد تحصیلی دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر پیام رسان آموزشی هوشمند مبتنی بر هوش مصنوعی بر مشارکت والدین و عملکرد تحصیلی دانش آموزان انجام شد. مسئله اصلی آن بود که پیام رسان های متعارف مدرسه-خانه عمدتا یک طرفه و غیرهدفمندند و به نیازهای متفاوت والدین پاسخ نمی دهند؛ در حالی که شواهد تجربی درباره اثربخشی نسل جدید سامانه های هوشمند، به ویژه در بافت آموزشی ایران، ناکافی است. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت داده ها کمی با طرح نیمه آزمایشی پیش آزمون-پس آزمون و گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل دانش آموزان پایه های چهارم تا ششم یکی از مناطق آموزشی شهر تهران و والدین آن ها بود که با روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای، ۲۴۰ والد-دانش آموز در دو گروه آزمایش و کنترل انتخاب شدند. مداخله به مدت ۱۲ هفته اجرا شد و والدین گروه آزمایش پیام های شخصی سازی شده شامل گزارش پیشرفت، پیشنهاد فعالیت یادگیری خانگی، ساده سازی اصطلاحات آموزشی و پاسخ گویی چت بات دریافت کردند. داده ها با پرسشنامه محقق ساخته مشارکت والدین مبتنی بر نظریه اپشتاین، نمرات عینی دروس هدف و مصاحبه نیمه ساختاریافته گردآوری و با تحلیل کوواریانس چندمتغیره، مدل سازی معادلات ساختاری با رویکرد حداقل مربعات جزئی و تحلیل مضمون تحلیل شدند.نتایج نشان داد که پس از کنترل اثر پیش آزمون، گروه آزمایش در تمام ابعاد مشارکت والدین (ارتباط با مدرسه، کمک به یادگیری خانگی، پیگیری تکالیف و حمایت عاطفی-انگیزشی) و در عملکرد تحصیلی به طور معنادار برتری داشت (p < ۰٫۰۰۱؛ اندازه اثر متوسط تا بالا). آزمون بوت استرپ نشان داد که مشارکت والدین در رابطه میان استفاده از پیام رسان هوشمند و عملکرد تحصیلی نقش میانجی جزئی معنادار ایفا می کند و قوی ترین میانجی، بعد کمک به یادگیری خانگی بود. در میان ویژگی های هوش مصنوعی، شخصی سازی محتوا و ساده سازی زبان آموزشی بیشترین سهم را در ارتقای مشارکت والدین داشتند. تحلیل کیفی نیز فرصت هایی مانند توانمندسازی ارتباطی و مشارکت هدفمند، و چالش هایی مانند نگرانی حریم خصوصی، وابستگی به چت بات و محدودیت دسترسی خانواده های کم برخوردار را آشکار کرد. در مجموع، پیام رسان هوشمند در صورت طراحی اخلاقی، بومی و ساده می تواند به عنوان میانجی ساختاری موثر، مشارکت والدین و عملکرد تحصیلی را ارتقا دهد؛ اما اثربخشی آن مشروط به رعایت اصول شفافیت، انصاف و آموزش سواد دیجیتال والدین است.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی آموزشی ، پیام رسان هوشمند ، مشارکت والدین ، عملکرد تحصیلی ، ارتباط مدرسه-خانه ، مدل سازی معادلات ساختاری