درس پژوهی :رفع مشکل دانش آموزان پایه دوم ابتدایی در درک مفهوم جمع و تفریق با انتقال

یادگیری مفاهیم پایه ریاضی در دوره ابتدایی، نقش مهمی در شکل گیری توانایی های ذهنی و حل مسئله دانش آموزان دارد. یکی از مباحث مهم ریاضی پایه دوم ابتدایی، جمع و تفریق اعداد دورقمی با انتقال است. بسیاری از دانش آموزان در این مرحله، اگرچه انجام جمع و تفریق ساده را آموخته اند، اما هنگام مواجه شدن با مسئله هایی که نیاز به انتقال از یک مرتبه به مرتبه دیگر دارند، دچار اشتباه می شوند. برخی دانش آموزان مفهوم انتقال را به صورت حفظی انجام می دهند و در مواردی که شکل مسئله تغییر می کند، نمی توانند روش مناسب را انتخاب کنند.پژوهش حاضر با هدف رفع مشکل دانش آموزان پایه دوم ابتدایی در درک مفهوم جمع و تفریق با انتقال و با استفاده از فرایند درس پژوهی انجام شده است. در مرحله نخست، عملکرد دانش آموزان در حل تمرین های جمع و تفریق بررسی و مشاهده شد که تعدادی از آنان در تشخیص یکان و دهگان، انجام انتقال و ثبت صحیح عددها با مشکل مواجه هستند. اعضای تیم درس پژوهی پس از بررسی مسئله، طرح درس اول را با استفاده از جدول ارزش مکانی، چینه، کارت های عدد و فعالیت های گروهی طراحی کردند.پس از اجرای تدریس اول، اعضای تیم رفتار و عملکرد دانش آموزان را مشاهده و نقاط قوت و ضعف تدریس را بررسی کردند. نتایج نشان داد که استفاده از جدول ارزش مکانی و وسایل عینی تا حدودی موجب بهبود یادگیری شده است، اما برخی دانش آموزان هنوز مفهوم تبدیل ده یکان به یک دهگان را به خوبی درک نکرده اند.بر اساس نتایج حاصل از تدریس اول، طرح درس اصلاح شد. در تدریس دوم از فعالیت های عملی، بازی آموزشی، موقعیت های واقعی، چینه و کارت های ارزش مکانی استفاده بیشتری شد. دانش آموزان ابتدا با وسایل عینی مفهوم انتقال را تجربه کردند و سپس به انجام محاسبات نمادی پرداختند.نتایج تدریس دوم نشان داد که دانش آموزان در تشخیص یکان و دهگان، انجام انتقال و حل تمرین های جمع و تفریق عملکرد بهتری داشتند. همچنین مشارکت دانش آموزان افزایش یافت و آنان توانستند روش حل خود را برای همکلاسی ها توضیح دهند.نتایج این پژوهش نشان می دهد که استفاده از روش های عینی و فعال، توجه به تفاوت های فردی و حرکت تدریجی از مرحله عینی به تصویری و سپس نمادی، می تواند در یادگیری جمع و تفریق با انتقال موثر باشد. همچنین درس پژوهی به معلم و اعضای تیم کمک کرد تا به جای تمرکز صرف بر نتیجه، فرایند یادگیری دانش آموزان را بررسی کرده و بر اساس شواهد، روش تدریس را اصلاح کنند.

کلیدواژه ها:

درس پژوهی ، پایه دوم ابتدایی ، جمع ، تفریق ، انتقال ، ارزش مکانی ، یکان ، دهگان ، آموزش ریاضی.