تاثیر هوش مصنوعی بر فرایند یاددهی–یادگیری در مدارس متوسطه: فرصت ها و چالش ها برای معلمان و دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف تحلیل تاثیر هوش مصنوعی بر فرایند یاددهی–یادگیری در مدارس متوسطه و شناسایی فرصت ها و چالش های آن برای معلمان و دانش آموزان انجام شد. روش پژوهش کیفی–تفسیری با رویکرد مرور نظام مند روایتی بود و منابع معتبر فارسی و انگلیسی در بازه ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۴ از پایگاه های Scopus، Web of Science، ERIC، نورمگز و مگیران با نمونه گیری هدفمند معیارمحور گردآوری شدند. تحلیل داده ها با روش تحلیل مضمون شش مرحله ای براون و کلارک و با رعایت معیارهای اعتبار گوبا و لینکلن انجام گرفت.یافته ها نشان داد کاربردهای هوش مصنوعی در پنج گونه اصلی شامل سامانه های آموزش هوشمند، عامل های گفت وگومحور، تحلیل گری یادگیری، ارزیابی خودکار و ابزارهای تولید محتوا سازمان می یابد و نقش معلم را از انتقال دهنده دانش به طراح تجربه یادگیری و مربی اخلاقی تغییر می دهد. برای دانش آموزان، فرصت هایی مانند شخصی سازی، بازخورد فوری و تقویت انگیزش، و چالش هایی مانند وابستگی شناختی، سطحی شدن یادگیری و کاهش تعامل همتا–همتا شناسایی شد.نتیجه گیری کلی آن است که اثر هوش مصنوعی نه جبری و نه یک سویه، بلکه وابسته به سواد معلم و دانش آموز، کیفیت طراحی آموزشی، چارچوب اخلاقی و عدالت آموزشی است. موثرترین راهبرد، مدل هم آفرینی انسان–ماشین همراه با توسعه حرفه ای معلمان و آموزش صریح سواد هوش مصنوعی است. پژوهش حاضر بر ضرورت مطالعات طولی، تجربی و بومی برای سنجش اثرات بلندمدت این فناوری در مدارس متوسطه تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، فرایند یاددهی–یادگیری ، مدارس متوسطه ، سواد هوش مصنوعی ، هم آفرینی انسان–ماشین ، عدالت آموزشی.