شرط عدم مسئولیت در قراردادهای آموزشی B۲C و حدود حمایت از حقوق فراگیران با تاکید بر نقش تعلیم دهندگان

گسترش آموزش خصوصی، آموزش های برخط و خدمات آموزشی مبتنی بر قراردادهای استاندارد، رابطه میان ارائه دهندگان خدمات آموزشی و فراگیران را بیش از گذشته در قالب روابط قراردادی B۲C قرار داده است. در این روابط، موسسه آموزشی، مدرس، آموزشگاه یا ارائه دهنده خدمات آموزشی از موقعیت حرفه ای و اطلاعاتی بیشتری برخوردار است و فراگیر غالبا با قراردادی از پیش تنظیم شده مواجه می شود که امکان مذاکره درباره مفاد آن محدود است. یکی از مهم ترین شروطی که ممکن است در چنین قراردادهایی درج شود، شرط عدم مسئولیت یا شرط محدودکننده مسئولیت تعلیم دهنده یا موسسه آموزشی است. مسئله اصلی آن است که اصل آزادی قراردادها تا چه اندازه می تواند چنین شرطی را معتبر سازد و در چه مواردی حمایت از حقوق فراگیر، قواعد آمره، نظم عمومی، اخلاق حسنه، منع شروط غیرمنصفانه و الزامات ناشی از تعهدات اساسی، دامنه اثر آن را محدود می کند. مقاله حاضر با رویکرد توصیفی تحلیلی، جایگاه شرط عدم مسئولیت در قراردادهای آموزشی B۲C را با تاکید بر رابطه میان تعلیم دهنده و فراگیر بررسی می کند. یافته های پژوهش نشان می دهد که اعتبار شرط عدم مسئولیت را نمی توان صرفا از اصل آزادی قراردادها استنباط کرد، بلکه نوع تعهد، ماهیت خسارت، درجه تقصیر، جایگاه قراردادی فراگیر، نحوه ارائه و پذیرش شرط و میزان تعارض آن با قواعد حمایتی باید همزمان مورد توجه قرار گیرد. از این منظر، شرط عدم مسئولیت در قرارداد آموزشی، به ویژه در قراردادهای الحاقی و الکترونیکی، در محدوده ای قابل پذیرش است که به سلب ناموجه حقوق اساسی و قراردادی فراگیر یا بی اثر کردن تعهدات اصلی تعلیم دهنده منتهی نشود.