اهمال کاری تحصیلی در دانش آموزان؛ بررسی عوامل روان شناختی، شناختی و خانوادگی

اهمال کاری تحصیلی به عنوان یکی از چالش های شایع و پیچیده در نظام های آموزشی، به تاخیر عمدی در آغاز یا تکمیل تکالیف تحصیلی اطلاق می شود که با پیامدهای منفی گسترده ای مانند افت عملکرد تحصیلی، اضطراب، احساس گناه و کاهش خودکارآمدی همراه است. پژوهش حاضر با روش مروری و با هدف بررسی عوامل روان شناختی، شناختی و خانوادگی موثر بر اهمال کاری تحصیلی در دانش آموزان انجام شده است. در بعد روان شناختی، عواملی همچون کمال گرایی ناسازگار، اضطراب، عزت نفس پایین، خودتنظیمی ضعیف، افسردگی و ترس از شکست مورد بررسی قرار گرفته اند. در بعد شناختی، نقش کارکردهای اجرایی، حافظه کاری، توجه، باورهای فراشناختی، نگرش های ناکارآمد و سبک های اسنادی تحلیل شده است. در بعد خانوادگی، شیوه های فرزندپروری، الگوهای ارتباطی، انتظارات والدین، حمایت خانوادگی و جو عاطفی خانه به عنوان عوامل تعیین کننده مورد توجه قرار گرفته اند. یافته های پژوهش های پیشین نشان می دهد که اهمال کاری تحصیلی پدیده ای چندعلیتی است که از تعامل پیچیده عوامل فردی، شناختی و محیطی نشات می گیرد و هیچ یک از این عوامل به تنهایی تبیین کننده کامل آن نیست. همچنین نتایج حاکی از آن است که مداخلات موثر باید به صورت چندبعدی و همزمان بر سطوح فردی، شناختی و خانوادگی متمرکز شوند. برنامه های آموزشی مهارت های خودتنظیمی، بازسازی شناختی، آموزش مدیریت زمان و بهبود ارتباطات خانوادگی از جمله راهکارهای پیشنهادی هستند. در نهایت، پیشنهاد می شود پژوهش های آینده با رویکردهای طولی و بین فرهنگی، مکانیزم های واسطه ای و تعدیل کننده این رابطه را بیشتر بشکافند.

کلیدواژه ها:

اهمال کاری تحصیلی ، عوامل روان شناختی ، عوامل شناختی ، عوامل خانوادگی ، دانش آموزان