رقابت برای رشد یا رقابت برای نتیجه؟ مروری بر طراحی و مدیریت فضای انگیزشی در درس تربیت بدنی

رقابت بخش جدایی ناپذیر بسیاری از فعالیت های ورزشی در درس تربیت بدنی است، اما کیفیت آن به نحوه طراحی و مدیریت فضای انگیزشی بستگی دارد. هدف مقاله حاضر، مرور و تلفیق مبانی نظری و شواهد پژوهشی مرتبط با طراحی و مدیریت فضای انگیزشی در فعالیت های رقابتی دانش آموزان و استخراج دلالت های کاربردی برای معلمان تربیت بدنی بود. این مقاله با رویکرد مرور انتقادی و تحلیل موضوعی انجام شد. منابع از طریق جستجوی هدفمند در پایگاه های علمی شناسایی شدند و تمرکز اصلی بر مطالعات منتشر شده در فاصله سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۶ بود؛ با این حال، برای تبیین مبانی نظری از آثار کلاسیک مرتبط نیز استفاده شد. یافته ها در شش محور اصلی سازمان دهی شدند: نحوه تعریف موفقیت و هدف رقابت؛ طراحی رقابت، تیم بندی و فرصت مشارکت؛ میزان اختیار و نقش دانش آموز در فعالیت؛ شیوه بازخورد، تشویق و نحوه مواجهه با اشتباه؛ نحوه مقایسه، ارزیابی و امتیازدهی؛ و شیوه مدیریت برد و باخت. مرور شواهد نشان داد که رقابت زمانی می تواند بیشتر در خدمت رشد و یادگیری قرار گیرد که موفقیت فقط با برد تعریف نشود، ساختار فعالیت فرصت مشارکت واقعی را برای دانش آموزان فراهم کند، حمایت از خودمختاری مورد توجه باشد، بازخورد بر تلاش و پیشرفت متمرکز شود، ارزیابی از مقایسه صرف با دیگران فراتر رود و برد و باخت به عنوان بخشی از فرایند یادگیری تفسیر شوند. در مجموع، رقابت برای رشد به معنای حذف نتیجه یا کاهش اهمیت پیروزی نیست، بلکه مستلزم طراحی و مدیریت محیطی است که در آن تلاش برای موفقیت با یادگیری، مشارکت، پیشرفت فردی و رشد روان شناختی دانش آموزان همسو باشد.

کلیدواژه ها:

فضای انگیزشی ، رقابت ورزشی ، درس تربیت بدنی ، حمایت از خودمختاری ، رویکردهای بازی محور.