بررسی رابطه استفاده از شبکه های اجتماعی با اضطراب، افسردگی و رضایت از زندگی در دانش آموزان نوجوان

گسترش فناوری های ارتباطی و شبکه های اجتماعی در سال های اخیر، شیوه ارتباط، یادگیری، سرگرمی و تعامل اجتماعی نوجوانان را به شکل قابل توجهی تغییر داده است. شبکه های اجتماعی برای نوجوانان فرصت هایی همچون برقراری ارتباط با همسالان، دسترسی به اطلاعات، سرگرمی، ابراز وجود و مشارکت اجتماعی فراهم می کنند؛ با این حال، استفاده افراطی، کنترل نشده و مسئله ساز از این شبکه ها می تواند با پیامدهای روان شناختی نامطلوب همراه باشد. دوره نوجوانی نیز به دلیل تغییرات جسمانی، شناختی، هیجانی و اجتماعی، مرحله ای حساس در رشد شخصیت و سلامت روان محسوب می شود. در این دوره، نوجوانان بیش از بسیاری از دوره های دیگر نسبت به پذیرش اجتماعی، قضاوت همسالان، تصویر ذهنی از خود و مقایسه اجتماعی حساس هستند. از این رو، نحوه استفاده از شبکه های اجتماعی می تواند در تجربه هیجانات مثبت و منفی آنان نقش داشته باشد.هدف پژوهش حاضر بررسی رابطه استفاده از شبکه های اجتماعی با اضطراب، افسردگی و رضایت از زندگی در دانش آموزان نوجوان است. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی همبستگی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای و اسنادی است. برای تدوین مبانی نظری و پیشینه پژوهش، منابع علمی داخلی و خارجی مرتبط با شبکه های اجتماعی، سلامت روان نوجوانان، اضطراب، افسردگی و رضایت از زندگی مورد بررسی قرار گرفته است. یافته های حاصل از بررسی منابع نشان می دهد که رابطه میان استفاده از شبکه های اجتماعی و سلامت روان نوجوانان رابطه ای ساده و یک بعدی نیست و عواملی همچون مدت استفاده، نوع فعالیت در شبکه اجتماعی، انگیزه استفاده، کیفیت روابط خانوادگی و دوستانه، ویژگی های فردی و نحوه تعامل با محتوای آنلاین در آن نقش دارند. برخی پژوهش ها نشان داده اند که استفاده افراطی و مسئله ساز از شبکه های اجتماعی با افزایش نشانه های اضطراب و افسردگی همراه است و در مقابل، استفاده هدفمند و ارتباطی می تواند در برخی شرایط فرصت هایی برای حمایت اجتماعی ایجاد کند. همچنین مقایسه اجتماعی، ترس از دست دادن، مزاحمت و قلدری سایبری، اختلال خواب و مواجهه مداوم با محتوای منفی می توانند از مسیرهای احتمالی ارتباط شبکه های اجتماعی با سلامت روان نوجوانان باشند. بنابراین نمی توان صرف استفاده از شبکه های اجتماعی را عامل مستقیم ایجاد اختلالات روان شناختی دانست، بلکه کیفیت و الگوی استفاده اهمیت اساسی دارد. بر اساس نتایج این پژوهش، آموزش سواد رسانه ای، مدیریت زمان استفاده، تقویت ارتباط خانوادگی، آموزش مهارت های تنظیم هیجان و توجه مدارس به سلامت روان دانش آموزان می تواند در کاهش پیامدهای منفی احتمالی استفاده از شبکه های اجتماعی موثر باشد.