نقش معلم در کاهش اضطراب تحصیلی دانش آموزان ابتدایی

اضطراب تحصیلی یکی از مشکلات مهم روان شناختی دانش آموزان است که می تواند فرایند یادگیری، انگیزش، مشارکت کلاسی، اعتمادبه نفس و عملکرد تحصیلی آنان را تحت تاثیر قرار دهد. دوره ابتدایی از حساس ترین مراحل رشد کودک محسوب می شود؛ زیرا دانش آموز در این دوره برای نخستین بار به صورت جدی با ارزیابی، تکلیف، امتحان، نمره، رقابت و انتظارات آموزشی مواجه می شود. اگر محیط کلاس با ترس، تهدید، مقایسه، تحقیر یا فشار بیش از اندازه همراه باشد، احتمال شکل گیری یا تشدید اضطراب تحصیلی افزایش می یابد. در مقابل، معلم می تواند با ایجاد فضای عاطفی امن، استفاده از بازخورد سازنده، کاهش ترس از اشتباه، توجه به تفاوت های فردی، استفاده از روش های تدریس فعال، آموزش مهارت های مقابله ای و برقراری رابطه مثبت با دانش آموزان، نقش مهمی در کاهش اضطراب تحصیلی داشته باشد. هدف پژوهش حاضر بررسی نقش معلم در کاهش اضطراب تحصیلی دانش آموزان دوره ابتدایی است. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، مروری تحلیلی است. مطالب با استفاده از منابع کتابخانه ای، مقالات علمی و پژوهش های داخلی و خارجی مرتبط با اضطراب تحصیلی، رابطه معلم و دانش آموز، جو کلاس، خودکارآمدی و عملکرد تحصیلی گردآوری و تحلیل شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که رفتار و سبک تعامل معلم با دانش آموز می تواند از طریق تاثیر بر احساس امنیت، خودکارآمدی، انگیزش و مشارکت تحصیلی، اضطراب دانش آموزان را کاهش یا افزایش دهد. رابطه حمایتگرانه معلم و دانش آموز، کاهش تعارض، ارائه بازخورد مثبت و سازنده، استفاده از روش های ارزشیابی متنوع، آموزش راهبردهای مطالعه و مدیریت زمان و فراهم کردن فرصت تجربه موفقیت از مهم ترین راهکارهای معلم برای کاهش اضطراب تحصیلی هستند. همچنین مشخص شد که معلم نباید اضطراب دانش آموز را صرفا به ضعف درسی نسبت دهد، بلکه باید عوامل خانوادگی، فردی، اجتماعی و مدرسه ای را نیز در نظر بگیرد. نتیجه گیری نشان می دهد که ایجاد کلاس امن و حمایتگر، تقویت خودکارآمدی، اصلاح شیوه ارزشیابی و توجه به تفاوت های فردی می تواند در کاهش اضطراب تحصیلی و بهبود عملکرد دانش آموزان ابتدایی موثر باشد. بنابراین، آموزش معلمان در زمینه سلامت روان، مدیریت اضطراب و مهارت های ارتباطی باید یکی از اولویت های نظام تعلیم و تربیت باشد.

کلیدواژه ها:

معلم ، اضطراب تحصیلی ، دانش آموزان ابتدایی ، اضطراب امتحان ، خودکارآمدی ، رابطه معلم و دانش آموز ، یادگیری