نقش عزت نفس و خودکارآمدی در انگیزش و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان ابتدایی

عزت نفس و خودکارآمدی از متغیرهای مهم روان شناختی در فرایند یادگیری دانش آموزان هستند. کودکی که خود را ارزشمند و توانمند می داند، معمولا با آمادگی بیشتری در فعالیت های آموزشی مشارکت می کند و در مواجهه با مشکلات تحصیلی پایداری بیشتری نشان می دهد. دوره ابتدایی یکی از مهم ترین دوره های شکل گیری خودپنداره و باورهای دانش آموز درباره توانایی های خویش است. هدف مقاله حاضر بررسی نقش عزت نفس و خودکارآمدی در انگیزش و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دوره ابتدایی است. روش پژوهش حاضر مروری تحلیلی است و اطلاعات از طریق مطالعه منابع روان شناسی تربیتی، نظریه های انگیزش و پژوهش های مرتبط گردآوری شده است. نتایج بررسی نشان می دهد عزت نفس و خودکارآمدی، اگرچه مفاهیمی متفاوت اند، در شکل گیری نگرش دانش آموز نسبت به یادگیری نقش مهمی دارند. خودکارآمدی بیشتر بر باور فرد نسبت به توانایی انجام موفقیت آمیز یک تکلیف خاص تاکید دارد، در حالی که عزت نفس به ارزیابی کلی تر فرد از ارزشمندی خود مربوط می شود. دانش آموزان دارای خودکارآمدی بالاتر معمولا اهداف چالش برانگیزتری انتخاب می کنند، در برابر شکست پایداری بیشتری دارند و از راهبردهای یادگیری موثرتری استفاده می کنند (Bandura, ۱۹۹۷). همچنین اضطراب امتحان با خودکارآمدی و خودپنداره تحصیلی ارتباط دارد؛ فراتحلیل Putwain و همکاران (۲۰۲۳) رابطه منفی اضطراب امتحان با خودپنداره تحصیلی و خودکارآمدی را در کودکان دوره ابتدایی گزارش کرده است. بنابراین، تقویت باورهای مثبت و واقع بینانه درباره توانایی های دانش آموز، ارائه فرصت تجربه موفقیت، بازخورد مناسب و ایجاد محیط آموزشی حمایتگر می تواند در افزایش انگیزش و پیشرفت تحصیلی موثر باشد.

کلیدواژه ها:

عزت نفس ، خودکارآمدی ، انگیزش تحصیلی ، پیشرفت تحصیلی ، دانش آموزان ابتدایی ، خودپنداره