چگونه توانستیم با تلفیق آموزش فعال و مداخلات رفتاری، رفتارهای تکانشی و عدم تمرکز دانش آموز مبتلا به بیش فعالی (ADHD) را بهبود بخشیم؟

پژوهش حاضر با هدف مدیریت رفتارهای تکانشی، مهار بی قراری حرکتی و ارتقای سطح توجه پایدار در یک دانش آموز پایه ششم مبتلا به اختلال نقص توجه/بیش فعالی (ADHD) در دبستان شاهد امیدهای انقلاب (ناحیه ۴ قم) انجام شد. این مطالعه با رویکرد کیفی و به روش اقدام پژوهی مشارکتی تک موردی صورت پذیرفت. ارزیابی شواهد تشخیصی اولیه (مشاهده ساختاریافته، مصاحبه با آموزگار و اولیا) نشان داد که چالش های انضباطی و افت تحصیلی دانش آموز، ریشه در نقص کنترل بازداری، فقر تدریس فعال و نارسایی در سیستم خودتنظیمی دارد. بر این اساس، پژوهشگران یک برنامه مداخله ای ۶ هفته ای مبتنی بر الگوی چندمولفه ای را طراحی و اجرا نمودند. اقدامات محوری شامل بازطراحی فرآیند تدریس با رویکرد چندحسی، قطعه بندی زمان تکالیف با استفاده از تایمر بصری، استقرار سیستم اصلاح رفتار (اقتصاد ژتونی و پاداش منظم)، کانالیزه کردن نیازهای حرکتی در قالب نقش های کلاسی (دستیار معلم) و هماهنگ سازی الگوهای رفتاری خانه و مدرسه بود. یافته های حاصل از ارزیابی ثانویه و تثلیث داده ها نشان داد که رفتارهای تکانشی دانش آموز به میزان ۷۰ درصد کاهش یافته (افت دفعات ترک صندلی از ۱۰ الی ۱۲ بار به ۲ الی ۳ بار در هر زنگ) و مدت زمان پایداری توجه مستمر وی از کمتر از ۳ دقیقه به ۱۰ الی ۱۲ دقیقه ارتقا یافته است. همچنین خطاهای ناشی از بی دقتی در تکالیف درسی تقلیل یافت و روابط اجتماعی او با همسالان بهبود چشمگیری پیدا کرد. نتایج این اقدام پژوهی بیانگر آن است که جایگزینی رویکردهای انضباطی سنتی با مداخلات رفتاری ساختاریافته و آموزش فعال، بستر مناسبی را برای شکوفایی تحصیلی و خودنظارتی دانش آموزان ADHD فراهم می آورد.

کلیدواژه ها:

بیش فعالی (ADHD) ، اقدام پژوهی ، پایداری توجه ، مداخلات رفتاری ، اقتصاد ژتونی ، آموزش فعال