بررسی تاثیر محیط های یادگیری دیجیتال بر انگیزش دانش آموزان

محیط های یادگیری دیجیتال در دهه های اخیر به یکی از مهم ترین بسترهای آموزش رسمی و غیررسمی تبدیل شده اند و نقش آن ها در شکل دهی تجربه های یادگیری دانش آموزان به طور چشمگیری افزایش یافته است. گسترش استفاده از کلاس های هوشمند، نرم افزارهای آموزشی، بازی های یادگیری، سامانه های مدیریت یادگیری و محتوای چندرسانه ای، فرصت های تازه ای برای ارتقای کیفیت آموزش فراهم کرده است. در این میان، انگیزش دانش آموزان به عنوان یکی از عوامل اساسی موفقیت تحصیلی، بیش از گذشته مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است. انگیزش نه تنها بر میزان مشارکت دانش آموز در فعالیت های درسی اثر می گذارد، بلکه تداوم یادگیری، کیفیت توجه، عمق پردازش اطلاعات و پایداری یادگیری را نیز تحت تاثیر قرار می دهد (Ryan & Deci, ۲۰۲۰). در محیط های یادگیری دیجیتال، انگیزش می تواند از راه های گوناگونی تقویت شود؛ از جمله تنوع در ارائه محتوا، تعامل پذیری بیشتر، ارائه بازخورد فوری، امکان یادگیری شخصی سازی شده و افزایش حس کنترل یادگیرنده بر فرایند آموزش (Mayer, ۲۰۲۱). دانش آموزان دوره ابتدایی به سبب ویژگی های رشدی خود، به محرک های دیداری، شنیداری و تعاملی پاسخ بیشتری می دهند و همین ویژگی سبب می شود محیط های دیجیتال در صورت طراحی مناسب، بر انگیزش آنان اثر مثبتی بر جای گذارند (Woolfolk, ۲۰۲۲). بسیاری از پژوهش ها نشان داده اند که استفاده هدفمند از فناوری های آموزشی می تواند علاقه دانش آموزان را به یادگیری افزایش دهد و مشارکت فعال آن ها را در کلاس تقویت کند (Prensky, ۲۰۱۰). همچنین بازی وارسازی، یادگیری مبتنی بر فعالیت و استفاده از عناصر جذاب دیداری در محیط های دیجیتال، نقش مهمی در افزایش انگیزش درونی دانش آموزان دارند؛ زیرا احساس لذت، پیشرفت و توانمندی را در آنان تقویت می کنند (Gee, ۲۰۰۷). از سوی دیگر، اگر محیط های دیجیتال بدون توجه به ویژگی های سنی، نیازهای عاطفی و تفاوت های فردی دانش آموزان طراحی شوند، ممکن است نه تنها موجب افزایش انگیزش نشوند، بلکه به حواس پرتی، وابستگی سطحی به محرک ها و کاهش تمرکز نیز منجر گردند (Kirschner & De Bruyckere, ۲۰۱۷). بنابراین بررسی دقیق تاثیر محیط های یادگیری دیجیتال بر انگیزش دانش آموزان از منظر آموزشی و روان شناختی ضروری است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر محیط های یادگیری دیجیتال بر انگیزش دانش آموزان انجام شده و با روش توصیفی تحلیلی و بر پایه مطالعه کتابخانه ای، به تحلیل ابعاد مختلف این رابطه پرداخته است. نتایج کلی نشان می دهد که محیط های یادگیری دیجیتال، در صورتی که با اصول یادگیری، نیازهای تحولی کودکان و اهداف آموزشی هماهنگ باشند، می توانند انگیزش درونی و بیرونی دانش آموزان را به طور معناداری افزایش دهند و زمینه را برای مشارکت بیشتر، یادگیری عمیق تر و تجربه آموزشی مطلوب تر فراهم سازند (Schunk & DiBenedetto, ۲۰۲۰).

کلیدواژه ها:

محیط های یادگیری دیجیتال ، انگیزش ، دانش آموزان ، آموزش ابتدایی ، فناوری آموزشی ، انگیزش درونی ، انگیزش بیرونی ، یادگیری