نقش آموزش فلسفه در توسعه مهارت های همدلی و اخلاق مدنی در دانش آموزان دوره دوم متوسطه

این پژوهش با رویکرد توصیفی - تحلیلی به واکاوی نقش آموزش فلسفه در توسعه مهارت های همدلی و اخلاق مدنی در دانش آموزان دوره دوم متوسطه می پردازد. در عصر حاضر که نظام های آموزشی با چالش های متعددی نظیر کاهش همدلی، تضعیف اخلاق مدنی، افزایش فردگرایی و کاهش مسئولیت پذیری اجتماعی در میان نسل جوان روبرو هستند، اتکای صرف به روش های سنتی آموزش ارزش ها که مبتنی بر انتقال یک سویه مفاهیم اخلاقی، حفظ طوطی وار قواعد و ارائه توصیه های مستقیم است، دیگر نمی تواند به پرورش عمیق مهارت های همدلی و اخلاق مدنی در دانش آموزان منجر شود. فلسفه به عنوان «هنر پرسیدن» و «مهارت اندیشیدن»، با فراهم آوردن فضایی برای تامل، گفت وگوی انتقادی، تحلیل مفروضات و بازاندیشی در ارزش ها، بستری منحصربه فرد برای پرورش همدلی و اخلاق مدنی فراهم می آورد. تحلیل یافته ها حاکی از آن است که آموزش فلسفه با فراهم آوردن فرصت هایی برای تامل، گفت وگو و بازاندیشی، به طور موثری به افزایش همدلی، تقویت اخلاق مدنی، کاهش پیش داوری ها و افزایش مسئولیت پذیری اجتماعی دانش آموزان کمک می کند. پژوهش ها نشان می دهند که دانش آموزانی که در برنامه های آموزش فلسفه شرکت کرده اند، در مقایسه با گروه های کنترل که با روش های سنتی آموزش دیده اند، از همدلی بالاتر، توانایی بیشتر در درک دیدگاه های متفاوت، مهارت های گفت وگوی موثرتر و نگرش مثبت تر نسبت به مسئولیت های مدنی برخوردارند. در مقابل، اتکای صرف به روش های سنتی آموزش ارزش ها، می تواند به یادگیری سطحی، حفظ طوطی وار قواعد اخلاقی و ناتوانی در کاربرد آن ها در موقعیت های واقعی زندگی منجر شود که این وضعیت، ضرورت بازنگری در جایگاه آموزش فلسفه در برنامه های درسی دوره دوم متوسطه را آشکار می سازد. نتایج نشان داد که آموزش فلسفه، فراتر از انتقال دانش فلسفی، به عنوان «فضایی برای پرورش تفکر اخلاقی»، «بستری برای تمرین همدلی» و «کارگاهی برای گفت وگوی مدنی» عمل می کند که با فراهم آوردن فرصت هایی برای تامل، پرسش گری و گفت وگو، بستری برای پرورش مهارت های همدلی و اخلاق مدنی فراهم می آورد. همچنین ارتقای همدلی و اخلاق مدنی در دانش آموزان، مستلزم گذار از رویکردهای سنتی، توصیه محور و معلم محور به سمت مدل های آموزش فلسفه، گفت وگومحور و اجتماع محور است که در آن، دانش آموز به عنوان «کاوشگر فلسفی» و «شهروند فعال»، به تامل در مفاهیم اخلاقی و مشارکت در گفت وگوهای مدنی می پردازد. بنابراین، گنجاندن آموزش فلسفه در برنامه های درسی دوره دوم متوسطه، توانمندسازی معلمان در روش های آموزش فلسفه برای نوجوانان، و ایجاد فضایی برای گفت وگوی فلسفی در کلاس درس، نه یک انتخاب آموزشی، بلکه یک ضرورت راهبردی برای پرورش نسل همدل، مسئول و دارای اخلاق مدنی در عصر کنونی محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

آموزش فلسفه ، همدلی ، اخلاق مدنی ، تفکر انتقادی ، گفت وگوی فلسفی.