مقایسه اثر آموزش تطبیقی هوش مصنوعی و آموزش مستقیم معلم بر بار شناختی و عملکرد تحصیلی دانش آموزان متوسطه اول

پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثر آموزش تطبیقی مبتنی بر هوش مصنوعی و آموزش مستقیم معلم بر بار شناختی و عملکرد تحصیلی دانش آموزان متوسطه اول انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، نیمه تجربی با طرح پیش آزمون-پس آزمون و گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان پسر پایه نهم دوره متوسطه اول شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ بود که از میان آن ها ۶۶ دانش آموز (۳۳ نفر برای هر گروه) با روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای و هدفمند انتخاب شدند. گروه آزمایش با نظام یادگیری تطبیقی مبتنی بر هوش مصنوعی و گروه کنترل با روش آموزش مستقیم معلم به مدت ۱۲ جلسه آموزش دیدند. داده ها از طریق پرسشنامه بار شناختی ادراک شده، مقیاس بار شناختی ناسا، آزمون پیشرفت تحصیلی محقق ساخته، پرسشنامه خودتنظیمی MSLQ و مقیاس انگیزه تحصیلی گردآوری و با استفاده از تحلیل کوواریانس، تحلیل واریانس چندمتغیری، تحلیل میانجی و تعدیل کننده در نرم افزار SPSS و AMOS تحلیل شد. یافته ها نشان داد که آموزش تطبیقی مبتنی بر هوش مصنوعی به طور معناداری به کاهش بار شناختی درونی (η² = ۰.۱۵۶, p < ۰.۰۰۱) و بار شناختی بیرونی (η² = ۰.۲۷۸, p < ۰.۰۰۱) و بهبود عملکرد تحصیلی (η² = ۰.۱۹۲, p < ۰.۰۰۱) منجر شد؛ در حالی که آموزش مستقیم معلم به طور معناداری به افزایش بار شناختی مطلوب (η² = ۰.۱۲۶, p = ۰.۰۰۴) منجر گردید. تحلیل میانجی نشان داد که بار شناختی بیرونی نقش میانجی معناداری در رابطه بین روش آموزش و عملکرد تحصیلی ایفا می کند (اثر غیرمستقیم = ۰.۱۸, ۹۵% CI [۰.۰۷, ۰.۳۱]) و تحلیل تعدیل کننده نشان داد که پیشرفت تحصیلی پیشین (η² = ۰.۰۹۶)، خودتنظیمی (η² = ۰.۰۸۹) و انگیزه تحصیلی (η² = ۰.۱۰۶) نقش تعدیل کننده معناداری در این رابطه دارند. نتیجه گیری کلی آن است که هیچ یک از دو رویکرد به طور مطلق بر دیگری برتری ندارد؛ آموزش تطبیقی در کاهش بار شناختی بیرونی و بهبود عملکرد تحصیلی و آموزش مستقیم در تقویت بار شناختی مطلوب موثرتر است. بنابراین، طراحی الگویی ترکیبی از هر دو رویکرد و توجه به ویژگی های فردی دانش آموزان پیشنهاد می شود.

کلیدواژه ها:

: آموزش تطبیقی ، هوش مصنوعی ، بار شناختی ، آموزش مستقیم ، عملکرد تحصیلی ، دانش آموزان متوسطه اول