نقش مشاوره مدرسه در پیشگیری از خودآسیبی و افکار خودکشی در نوجوانان: مرور نظام مند

هدف این مرور نظام مند بررسی نقش مشاوره مدرسه در پیشگیری از خودآسیبی و افکار خودکشی در نوجوانان بود. خودآسیبی و افکار خودکشی از شایع ترین مشکلات سلامت روان در دوره نوجوانی هستند که پیامدهای جانی و روانی جبران ناپذیری دارند و مدرسه به عنوان دومین نهاد اجتماعی سازی، بستر مناسبی برای مداخلات پیشگیرانه فراهم می کند. این پژوهش با هدف شناسایی مولفه های موثر مشاوره مدرسه، تعیین اثربخشی مداخلات مشاوره ای مبتنی بر مدرسه و شناسایی شکاف های پژوهشی موجود انجام شد.روش پژوهش از نوع مرور نظام مند بر اساس راهنمای PRISMA بود. جستجوی نظام مند در پایگاه های داده داخلی (مگیران، ایران داک، SID) و بین المللی (PubMed, Scopus, Web of Science, PsycINFO, ERIC) با استفاده از کلیدواژه های "مشاوره مدرسه"، "خودآسیبی"، "افکار خودکشی"، "نوجوانان" و "پیشگیری" در بازه زمانی ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۴ انجام شد. از میان ۱٬۲۴۷ مطالعه شناسایی شده، پس از غربالگری در سه مرحله، ۱۲۵ مطالعه واجد شرایط وارد مرور شدند. تحلیل یافته ها با روش تحلیل محتوای کیفی و ترکیب روایتی انجام شد و کیفیت مطالعات با ابزارهای CASP، Jadad و AMSTAR ارزیابی گردید.یافته ها نشان داد که مشاوره مدرسه از طریق هشت مولفه اصلی شامل آموزش مهارت های زندگی، غربالگری، مشاوره فردی و گروهی، آموزش کارکنان و خانواده، هماهنگی با خدمات تخصصی و نظارت مستمر، به طور معناداری در کاهش خودآسیبی و افکار خودکشی موثر است. اندازه اثر مداخلات بین ۱۸/۰ تا ۶۸/۰ متغیر بود و برنامه های جامع نظیر SEYLE و SOS به کاهش ۴۰ درصدی اقدام به خودکشی منجر شدند. نتیجه گیری کلی آن است که مشاوره مدرسه به عنوان یک راهبرد موثر و در دسترس، نقش محوری در پیشگیری از خودآسیبی و افکار خودکشی در نوجوانان ایفا می کند و ترکیب مولفه های چندگانه در قالب یک برنامه جامع و مبتنی بر شواهد، بیشترین اثربخشی را دارد.

کلیدواژه ها:

مشاوره مدرسه ، خودآسیبی ، افکار خودکشی ، نوجوانان ، پیشگیری مبتنی بر مدرسه ، مرور نظام مند