مدرسه هوشمند و تحول نقش معلم و مشاور؛ فرصت ها و چالش های فناوری های نوین آموزشی و تربیتی

پژوهش حاضر با هدف تبیین تحول نقش معلم و مشاور در مدرسه هوشمند و شناسایی فرصت ها و چالش های فناوری های نوین آموزشی و تربیتی انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت داده ها ترکیبی (کیفی کمی) با طرح اکتشافی متوالی بود. جامعه آماری شامل معلمان و مشاوران شاغل در مدارس هوشمند و نیمه هوشمند شهرستان های سقز و مهاباد بود. در مرحله کیفی با ۲۳ مشارکت کننده (۱۴ معلم و ۹ مشاور) مصاحبه نیمه ساختاریافته انجام شد و داده ها با روش تحلیل مضمون بر پایه الگوی براون و کلارک تحلیل گردید. در مرحله کمی، ۴۲۰ پرسش نامه محقق ساخته توزیع و ۳۹۸ پرسش نامه بازگشتی با نرم افزار SPSS و SmartPLS تحلیل شد. روایی محتوایی پرسش نامه توسط ده متخصص تایید و پایایی آن با آلفای کرونباخ بالای ۸۰/۰ محاسبه شد. برای تحلیل داده ها از آزمون های t مستقل، تحلیل واریانس یک راهه، همبستگی پیرسون، رگرسیون چندگانه و مدل یابی معادلات ساختاری استفاده شد.یافته ها نشان داد که نقش معلم در چهار بعد طراحی یادگیری، تسهیل گری، مربی گری فراشناختی و نقش تربیتی حمایتی و نقش مشاور در چهار بعد خدمات پیشگیرانه، مشاوره آنلاین و ترکیبی، تحلیل داده های روان شناختی و نقش آموزشی توانمندسازی متحول شده است. صلاحیت فناورانه و خودکارآمدی فناورانه معلمان، ۵۸ درصد و سواد دیجیتال و نگرش به فناوری مشاوران، ۶۲ درصد واریانس تحول نقش آنان را تبیین کردند. فرصت ها در شش حوزه شخصی سازی، دسترسی گسترده، ارزشیابی پویا، توسعه حرفه ای، مدیریت داده محور و همکاری تیمی و چالش ها در هفت حوزه کمبود زیرساخت، ضعف مهارت دیجیتال، حریم خصوصی، کاهش تعامل انسانی، نابرابری دیجیتال، بار کاری و چالش های اخلاقی هوش مصنوعی شناسایی شدند.نتیجه گیری کلی آن است که تحول نقش معلم و مشاور در مدرسه هوشمند، فرایندی نظام مند، چندلایه و وابسته به تعامل عوامل فناورانه، حرفه ای، روان شناختی، اخلاقی و سازمانی است. موفقیت هوشمندسازی بیش از تجهیزات سخت افزاری، به توانمندسازی مستمر نیروی انسانی، توسعه زیرساخت های عادلانه، تدوین چارچوب های اخلاقی، ترویج رویکرد ترکیبی، حمایت سازمانی و پژوهش مستمر وابسته است. تحقق مدرسه هوشمند مطلوب مستلزم تعادل میان فناوری و ارزش های انسانی و تربیتی است تا فناوری به عنوان ابزاری در خدمت رشد همه جانبه دانش آموزان به کار رود.

کلیدواژه ها:

مدرسه هوشمند ، تحول نقش معلم ، تحول نقش مشاور ، فناوری های نوین آموزشی ، مشاوره آنلاین ، هوش مصنوعی در آموزش.