هوش مصنوعی در آموزش و پرورش: فرصت ها، چالش ها و مسیر آینده

هوش مصنوعی، از یک بحث نظری و دوردست، به بخشی از واقعیت روزمره کلاس درس بدل شده است؛ از سامانه های یادگیری تطبیقی تا دستیارهای گفت وگومحوری که امروز در دست بسیاری از دانش آموزان و معلمان قرار دارند. هدف این پژوهش، بررسی و تحلیل انتقادی کاربردها، چالش ها و مسیرهای پیش روی هوش مصنوعی در نظام آموزش و پرورش است. این مقاله با رویکردی توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر مطالعه کتابخانه ای-اسنادی تدوین شده و برخلاف رویکردهای رایجی که ابتدا از فرصت ها می گویند و در انتها به چالش ها می پردازند، مسیر معکوسی را دنبال کرده است: نخست چالش های اخلاقی، فنی و فرهنگی این فناوری بررسی شده تا کاربردهای آن با نگاهی واقع بینانه تر خوانده شود. یافته ها نشان می دهد هوش مصنوعی در حوزه هایی مانند شخصی سازی یادگیری، ارزیابی خودکار، و پشتیبانی از معلمان کاربردهای ملموسی دارد، اما مسائلی مانند سوگیری الگوریتمی، نگرانی حریم خصوصی، و اثرات هوش مصنوعی مولد بر صداقت علمی، بهره برداری از آن را به تصمیمی چندبعدی و نیازمند سیاست گذاری آگاهانه تبدیل کرده است. نتیجه پژوهش نشان می دهد بهره برداری مسئولانه از این فناوری، تنها زمانی به کاهش نابرابری آموزشی و ارتقای کیفیت یادگیری می انجامد که همراه با سواد نقادانه، چارچوب های اخلاقی روشن، و بازتعریف سیاست های ارزیابی صورت گیرد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، آموزش و پرورش ، یادگیری شخصی سازی شده ، اخلاق فناوری ، هوش مصنوعی مولد