عوامل موثر بر هوش هیجانی دانش آموزان و پیامدهای آن برای سازگاری، انگیزش و عملکرد تحصیلی

چکیدههوش هیجانی یکی از سازه های مهم روان شناختی در تبیین تفاوت های فردی دانش آموزان در نحوه مواجهه با هیجان ها، تعاملات اجتماعی، فشارهای تحصیلی و الزامات محیط مدرسه است و می تواند فراتر از توانایی های شناختی، بخشی از فرایند سازگاری، انگیزش و عملکرد تحصیلی آنان را توضیح دهد. با وجود گسترش مطالعات مربوط به هوش هیجانی، بخش قابل توجهی از پژوهش ها به بررسی روابط دو متغیره محدود مانده و کمتر به تبیین همزمان عوامل فردی و محیطی موثر بر هوش هیجانی و مسیرهای پیامدی آن پرداخته اند. پژوهش حاضر با هدف مدل یابی عوامل موثر بر هوش هیجانی دانش آموزان و بررسی پیامدهای آن برای سازگاری، انگیزش و عملکرد تحصیلی انجام شد. پژوهش از نظر رویکرد کمی و از نظر طرح، توصیفی همبستگی و مبتنی بر مدل یابی معادلات ساختاری بود. جامعه پژوهش شامل تعداد محدودی از دانش آموزان بود که با نمونه گیری در دسترس، ۱۸۰ نفر از آنان به عنوان نمونه انتخاب شدند. داده ها با استفاده از پرسشنامه هوش هیجانی، مقیاس حمایت هیجانی خانواده، کیفیت رابطه معلم دانش آموز، جو مدرسه، خودتنظیمی یادگیری، سازگاری تحصیلی، انگیزش تحصیلی و عملکرد تحصیلی گردآوری و با روش حداقل مربعات جزئی تحلیل شد. یافته های نمونه سازی شده نشان داد حمایت هیجانی خانواده، رابطه مثبت معلم دانش آموز، جو مثبت مدرسه و خودتنظیمی یادگیری اثر مستقیم و معناداری بر هوش هیجانی دارند. همچنین هوش هیجانی به صورت مستقیم سازگاری، انگیزش و عملکرد تحصیلی را پیش بینی کرد و سازگاری و انگیزش نیز در ارتباط میان هوش هیجانی و عملکرد تحصیلی نقش تبیینی داشتند. نتایج نشان می دهد هوش هیجانی را نمی توان صرفا ویژگی درون فردی دانش آموز تلقی کرد، بلکه شکل گیری آن تحت تاثیر تعامل میان منابع فردی و محیطی قرار دارد. بنابراین، طراحی برنامه های مدرسه محور برای تقویت مهارت های هیجانی، خودتنظیمی، روابط حمایتی و جو مثبت مدرسه می تواند در ارتقای سازگاری، انگیزش و عملکرد تحصیلی دانش آموزان مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

کلیدواژه ها: هوش هیجانی ، سازگاری تحصیلی ، انگیزش تحصیلی ، عملکرد تحصیلی ، خودتنظیمی یادگیری ، رابطه معلم دانش آموز ، جو مدرسه