رابطه استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی با خلاقیت حرفه ای معلمان

چکیدهپژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی با خلاقیت حرفه ای معلمان انجام شد. خلاقیت حرفه ای معلم، به عنوان توانایی طراحی روش ها و راه حل های نوین در فرآیند یاددهی-یادگیری، در عصر دیجیتال تحت تاثیر گسترش ابزارهای هوشمند قرار گرفته است؛ اما ماهیت این رابطه همچنان محل بحث است. بر این اساس، پژوهش با رویکردی ترکیبی (کمی-کیفی) و طرح تبیینی-متوالی، به بررسی میزان و الگوی استفاده معلمان از ابزارهای هوش مصنوعی، سطح خلاقیت حرفه ای آنان، رابطه میان این دو متغیر، عوامل تعدیل کننده و فرصت ها و چالش های موجود پرداخت.جامعه آماری شامل معلمان مقاطع ابتدایی، متوسطه اول و متوسطه دوم شهر تهران بود. در بخش کمی، ۴۰۰ معلم با روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای چندمرحله ای انتخاب و با دو پرسشنامه استاندارد «استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی» و «خلاقیت حرفه ای معلم» ارزیابی شدند. در بخش کیفی، ۲۰ معلم با روش نمونه گیری هدفمند از نوع حداکثر تنوع انتخاب و با مصاحبه نیمه ساختاریافته بررسی شدند. داده های کمی با آزمون های همبستگی پیرسون، رگرسیون چندگانه سلسله مراتبی، t مستقل و تحلیل واریانس، و داده های کیفی با روش تحلیل محتوای کیفی در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند.نتایج نشان داد که بین میزان استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی و خلاقیت حرفه ای معلمان رابطه مثبت، متوسط و معناداری وجود دارد و این متغیر ۱۷/۶ درصد از واریانس خلاقیت را تبیین می کند. مهارت دیجیتال، تجربه تدریس و رشته تحصیلی این رابطه را به طور معناداری تعدیل کردند. تحلیل کیفی نیز چهار مضمون اصلی «تسهیل گری خلاقیت»، «چالش های خلاقیت»، «عوامل زمینه ای» و «راهبردهای استفاده بهینه» را آشکار ساخت. نتیجه گیری نهایی آن است که رابطه هوش مصنوعی و خلاقیت حرفه ای معلمان، رابطه ای پیچیده، چندوجهی و زمینه محور است و برای بهره گیری بهینه از این فناوری، باید بر هم افزایی انتقادی میان هوش انسانی و هوش مصنوعی تاکید شود.

کلیدواژه ها:

واژگان کلیدی: هوش مصنوعی ، خلاقیت حرفه ای معلم ، ابزارهای هوش مصنوعی در آموزش ، توسعه حرفه ای معلمان ، یادگیری ترکیبی ، فناوری آموزشی.