واکاوی نقش هوش مصنوعی مولد در شخصی سازی یادگیری و ارتقای انگیزش تحصیلی دانش آموزان: ارائه یک چارچوب پداگوژیک برای معلمان

ظهور فناوری های هوش مصنوعی مولد، الگوهای سنتی یاددهی–یادگیری را در نظام های آموزشی دستخوش تغییر کرده و پرسش های تازه ای را پیش روی معلمان گذاشته است. هدف پژوهش حاضر، واکاوی نقش هوش مصنوعی مولد در شخصی سازی یادگیری، تحلیل پیوند این شخصی سازی با انگیزش و درگیری تحصیلی دانش آموزان، و ارائه یک چارچوب پداگوژیک کاربردی برای معلمان است. روش پژوهش، توصیفی–تحلیلی از نوع اسنادی است؛ بدین منظور منابع منتشرشده در پایگاه های علمی داخلی و بین المللی در بازه ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۴ جست وجو و پس از پالایش بر پایه معیارهای ورود، شانزده منبع برای تحلیل نهایی انتخاب شد. یافته ها نشان می دهد شخصی سازی یادگیری با هوش مصنوعی مولد در سه بعد رخ می دهد: تولید محتوای چندگانه، تنظیم انطباقی سطح دشواری، و بازخورد آنی و سازنده. تحلیل نظری روشن می سازد که این سه بعد به ترتیب سه نیاز روانی بنیادین خودمختاری، شایستگی و ارتباط را تغذیه می کنند و هم زمان بار شناختی بیرونی یادگیرنده را کاهش می دهند؛ برآیند این دو سازوکار، ارتقای خودکارآمدی و کاهش فرسودگی تحصیلی است. بر پایه این تحلیل، چارچوب پداگوژیک پنج مرحله ای شامل سنجش تشخیصی، طراحی انطباقی محتوا، تعامل هدایت شده، بازخورد اصلاحی مکمل، و بازاندیشی فراشناختی برای معلمان تدوین و چهار چالش اخلاقی–تربیتی آن نیز همراه با راهکار عملی ارائه شد. نتیجه آنکه اثربخشی این فناوری نه در خود ابزار، بلکه در طراحی پداگوژیک معلم نهفته است.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی مولد ، شخصی سازی یادگیری ، انگیزش تحصیلی ، طراحی آموزشی ، سواد هوش مصنوعی معلمان