واکاوی اثربخشی الگوی کلاس معکوس بر توسعه یادگیری خودتنظیم و خودکارآمدی تحصیلی دانش آموزان: ارائه چارچوبی برای طراحی آموزشی معلمان

گذار از آموزش معلم محور به رویکردهای یادگیرنده محور، مسئله ای است که کیفیت یادگیری در مدرسه را به توان دانش آموز در مدیریت یادگیری خویش پیوند می زند. هدف پژوهش حاضر، واکاوی سازوکارهایی است که الگوی کلاس معکوس از طریق آن ها یادگیری خودتنظیم و باور خودکارآمدی تحصیلی دانش آموزان را پرورش می دهد، و تدوین چارچوبی عملیاتی برای طراحی آموزشی معلمان بر پایه این سازوکارها. روش پژوهش، توصیفی-تحلیلی از نوع مطالعه اسنادی است؛ منابع با راهبرد نمونه گیری هدفمند و بر پایه معیارهای روشن ورود و خروج گردآوری شدند و بیست و سه منبع، شامل آثار بنیادی نظری و پژوهش های تجربی داخلی و خارجی، به شیوه تحلیل محتوای کیفی واکاوی گردیدند. یافته ها نشان می دهد اثرگذاری این الگو نه از جنس فناوری، بلکه از جنس بازآرایی زمان یادگیری است: انتقال سطوح پایین شناختی به بیرون از کلاس، بار ذهنی نامربوط را در لحظه تمرین دشوار کاهش می دهد؛ اختیار دانش آموز بر زمان و شمار مرور محتوا، مرحله هدف گذاری و برنامه ریزی را فعال می کند؛ و تمرین در حضور معلم و همسالان، هر چهار سرچشمه باور خودکارآمدی را تغذیه می نماید. در برابر، پژوهش ها نشان می دهند این الگو بدون داربست بندی صریح مهارت های خودتنظیمی، شکاف میان دانش آموزان قوی و ضعیف را می گسترد. بر این پایه، چارچوبی پنج مرحله ای با سنجه تحقق برای هر مرحله ارائه شد و چهار چالش اجرایی همراه با راهکار عملی هر یک تحلیل گردید. نتیجه آن که کلاس معکوس تنها زمانی به هدف خود می رسد که آموزش راهبردهای خودتنظیمی، بخشی صریح از طرح درس باشد نه پیش فرض آن.

کلیدواژه ها:

کلاس معکوس ، یادگیری خودتنظیم ، خودکارآمدی تحصیلی ، طراحی آموزشی ، بار شناختی