بررسی علل افت تحصیلی در بین دانش آموزان دبستانی شهرستان شازند و ارائه راهکارهای اصلاحی

چکیدهپژوهش حاضر با هدف شناسایی، اعتبارسنجی و مدل سازی ساختاری عوامل موثر بر افت تحصیلی دانش آموزان دوره ابتدایی و ارائه راهکارهای مداخله ای کارآمد به مرحله اجرا درآمد. روش پژوهش از حیث هدف، کاربردی و از نظر ماهیت و روش گردآوری داده ها، توصیفی-همبستگی از نوع مدل سازی معادلات ساختاری (SEM) بود. جامعه آماری پژوهش را کلیه معلمان دوره ابتدایی (پایه های اول تا ششم) تشکیل دادند که بر اساس فرمول نمونه گیری کوکران و با روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای و طبقه ای، نمونه ای به حجم ۳۲۰ نفر انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه محقق ساخته مبتنی بر ادبیات موضوع و چارچوب مولفه های شناختی-رفتاری و بوم شناختی بود که روایی صوری، محتوایی و سازه آن و همچنین پایایی آن به تایید رسید. داده های به دست آمده با استفاده از نرم افزارهای آماری و روش تحلیل عاملی تاییدی (CFA) مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفتند. یافته های تحلیل ساختاری نشان داد که ساختار عاملی متشکل از ۱۵ مولفه کلیدی با ضرایب بار عاملی مثبت و آماره های t معنادار در سطح p<۰/۰۵ مورد تایید تجربی قرار گرفته است. در این میان، متغیرهای سیستمی و محیطی شامل «مشارکت ناکافی والدین در تعامل با مدرسه» (بار عاملی ۰.۸۷)، «ناآگاهی والدین و ضعف هوش هیجانی خانواده» (بار عاملی ۰.۶۹)، «نیاز به ارزیابی های تشخیصی و شخصی سازی آموزش» (بار عاملی ۰.۶۲) و «ضعف در حمایت و راهبری تکالیف در منزل» (بار عاملی ۰.۶۲) بالاترین وزن تبیین کنندگی را در ایجاد افت تحصیلی ایفا کردند. همچنین متغیرهای عصب تحولی (تمرکز پایدار و سرعت پردازش) و سازه های انگیزشی-رفتاری (خودکارآمدی، خودتنظیم گری و خودناتوان سازی) نقش واسطه ای موثری در تبیین عملکرد تحصیلی از خود نشان دادند. نتایج کلی پژوهش بیانگر آن است که افت تحصیلی در دوره ابتدایی نه یک نقص صرفا درون فردی، بلکه عارضه ای سیستمی برآمده از گسست میان پیوند خانه و مدرسه و فقدان آموزش شخصی سازی شده است؛ از این رو استقرار نظام توانمندسازی تعاملی اولیا، طراحی محتوای بازی وارسازی شده و تلفیقی و غربالگری زودهنگام کارکردهای اجرایی مغز به عنوان راهکارهای مداخله ای اولویت دار پیشنهاد می شود.

کلیدواژه ها:

واژه های کلیدی: افت تحصیلی ، دوره ابتدایی ، مدل سازی معادلات ساختاری (SEM).