مقایسه هوش هیجانی و مهارت های اجتماعی دانش آموزان در محیط های یادگیری حضوری و مجازی

چکیدهپژوهش حاضر با هدف مقایسه هوش هیجانی و مهارت های اجتماعی دانش آموزان دوره متوسطه دوم در محیط های یادگیری حضوری و مجازی انجام شد. روش پژوهش، توصیفی از نوع علی-مقایسه ای بود. جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان متوسطه دوم شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ بود که با روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای، ۴۲۰ دانش آموز (۲۱۰ نفر حضوری و ۲۱۰ نفر مجازی) انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه هوش هیجانی شوت (Schutte et al., ۱۹۹۸) و پرسشنامه مهارت های اجتماعی نوجوانان (Indreica et al., ۲۰۲۱) بود که روایی و پایایی آن ها تایید شد. داده ها با استفاده از تحلیل واریانس چندمتغیری (MANOVA)، تحلیل واریانس عاملی و تحلیل رگرسیون در سطح معناداری ۰٫۰۵ تحلیل شدند.نتایج نشان داد که بین دو گروه در ترکیب خطی ابعاد هوش هیجانی (لامبدای ویلکز = ۰٫۹۱، ۱۰٫۲۴F = ، ۰٫۰۰۱ p <، ۰٫۰۹ η² =) و مولفه های مهارت های اجتماعی (لامبدای ویلکز = ۰٫۸۸، ۱۳٫۵۶ F =، ۰٫۰۰۱ p < ، ۰٫۱۲ η² =) تفاوت معناداری وجود دارد. دانش آموزان حضوری در ادراک هیجانی (۰٫۵۷d =)، فهم هیجانی (۰٫۴۹d =)، همدلی (۰٫۶۵d =)، همکاری (۰٫۵۲d =) و ابراز وجود (۰٫۳۸d =) نمرات بالاتری کسب کردند؛ اما در مدیریت هیجانی و خودکنترلی تفاوت معناداری مشاهده نشد. بیشترین تفاوت ها در ابعاد بین فردی و کمترین تفاوت ها در ابعاد درون فردی بود.همچنین، اثر تعاملی محیط یادگیری × جنسیت بر همدلی و ادراک هیجانی معنادار بود و دختران در محیط مجازی کاهش بیشتری تجربه کردند. اثر تعاملی محیط یادگیری × پایه تحصیلی نیز بر همکاری و ابراز وجود معنادار بود و دانش آموزان پایه دهم آسیب پذیرتر بودند. مدت زمان آموزش مجازی با مهارت های اجتماعی رابطه منفی معناداری داشت (۰٫۲۴β = -، ۰٫۰۰۱p <). بر اساس یافته ها، پیشنهاد می شود برنامه های یادگیری اجتماعی-هیجانی در محیط های مجازی طراحی و اجرا شود، از ابزارهای تعاملی غنی استفاده گردد و مدل های یادگیری ترکیبی توسعه یابد. توجه ویژه به گروه های آسیب پذیر مانند دختران و دانش آموزان پایه های پایین تر نیز ضروری است.