مدرسه بدون کیف: بررسی مزایا و چالش های حذف کتاب های کاغذی از دبستان ها

پدیده «مدرسه بدون کیف» یا «روز بدون کیف» که ریشه در جنبش های اجتماعی دهه ۲۰۱۰ میلادی دارد، در سال های اخیر به عنوان یک رویکرد نوآورانه در نظام های آموزشی جهان مطرح شده است. این مفهوم که ابتدا با هدف آگاهی بخشی نسبت به نابرابری های آموزشی و با ابتکار «مونگای فانکام»، دانش آموز دبستانی در کارولینای شمالی، شکل گرفت، به تدریج به بستری برای تامل در باب کارکردهای سنتی کتاب درسی و کیف مدرسه تبدیل شده است . در ایران نیز این ایده با استقبال برخی مدارس مواجه شده و پرسش های جدی درباره ضرورت حذف تدریجی کتاب های کاغذی از فرایند یادگیری دوره دبستان مطرح کرده است. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی-تحلیلی و با هدف بررسی مزایا و چالش های حذف کتاب های کاغذی از دبستان ها، ضمن مرور مبانی نظری مرتبط با یادگیری چندحسی، سواد دیجیتال و مدیریت شناختی در کودکان، یافته های پژوهش های تجربی داخلی و بین المللی را تحلیل می کند. یافته ها نشان می دهد که اگرچه حذف کیف و کتاب های کاغذی می تواند به کاهش فشار فیزیکی، افزایش خلاقیت، رشد مهارت های خودتنظیمی و کاهش شکاف های طبقاتی در محیط مدرسه بینجامد، اما چالش های جدی از جمله افت عمق یادگیری، افزایش زمان مواجهه با صفحه نمایش، وابستگی به زیرساخت های فناورانه، کاهش تعاملات اجتماعی در کلاس و نابرابری دسترسی به تجهیزات دیجیتال را به همراه دارد. نتیجه گیری مقاله بر ضرورت اتخاذ رویکردی تلفیقی تاکید دارد که در آن حذف کامل کتاب کاغذی با حفظ کارکردهای شناختی و تربیتی آن همراه باشد و پیشنهادهایی برای طراحی الگوی «مدرسه ترکیبی» ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

مدرسه بدون کیف ، کتاب های کاغذی ، یادگیری دیجیتال ، دوره دبستان ، سواد دیجیتال