چگونه توانستم با تقویت مهارت تصمیم گیری، از گرایش دانش آموزان به اعتیاد پیشگیری کنم؟

اعتیاد به مواد مخدر یکی از مهم ترین آسیب های اجتماعی است که در سال های اخیر سن گرایش به آن در میان نوجوانان کاهش یافته است. این اقدام پژوهی با هدف پیشگیری از گرایش دانش آموزان به اعتیاد از طریق تقویت مهارت تصمیم گیری در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ در یکی از مدارس متوسطه دوم شهر کرمان انجام شده است. جامعه آماری شامل ۳۰ نفر از دانش آموزان پایه متوسطه دوم بود که با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند، دانش آموزانی که نشانه هایی از آگاهی محدود درباره پیامدهای اعتیاد و ضعف در مهارت های تصمیم گیری داشتند، شناسایی شدند. پس از شناسایی مسئله از طریق مشاهده مستقیم، مصاحبه با دانش آموزان و مشورت با همکاران (شواهد ۱)، علل اصلی مشکل شامل روش های تدریس غیرفعال، عدم آگاهی از پیامدهای اعتیاد، ضعف در تحلیل پیامدهای تصمیم گیری و تاثیرپذیری از گروه همسالان شناسایی گردید. سپس راه حل های مناسب شامل برگزاری جلسات مشاوره فردی با رویکرد شناختی-رفتاری، آموزش مراحل پنج گانه تصمیم گیری، استفاده از تکنیک تحلیل پیامدها (جدول سود و زیان)، ایفای نقش در موقعیت های واقعی و استفاده از تخته برای بصری سازی مفاهیم انتخاب و به مدت ۴ جلسه ۴۵ دقیقه ای اجرا گردید. در پایان، با جمع آوری مجدد اطلاعات (شواهد ۲) و مقایسه با وضع قبل، مشخص شد که توانایی دانش آموز در تحلیل پیامدهای تصمیم گیری به میزان ۷۰ درصد، مهارت شناسایی گزینه های جایگزین به میزان ۶۵ درصد و اعتماد به نفس در تصمیم گیری در موقعیت های پرخطر به میزان ۶۰ درصد بهبود یافته است. نتایج نشان داد که استفاده از روش های فعال آموزشی مانند ایفای نقش، تحلیل موقعیت های واقعی و بصری سازی مفاهیم با استفاده از تخته، تاثیر معناداری در تقویت مهارت تصمیم گیری دانش آموزان داشته است. بر اساس یافته ها، پیشنهاد می شود آموزش مهارت های زندگی به ویژه مهارت تصمیم گیری در برنامه درسی مدارس گنجانده شود و جلسات مشاوره با رویکرد فعال و مشارکتی برای دانش آموزان برگزار گردد.

کلیدواژه ها:

اقدام پژوهی ، مهارت تصمیم گیری ، پیشگیری از اعتیاد ، دانش آموزان متوسطه ، مشاوره شناختی-رفتاری.