تحلیل ادراک معلمان از فراگیری دانش آموزان دارای نیازهای ویژه در کلاس عادی و نقش حمایت مدرسه

آموزش فراگیر یکی از رویکردهای عدالت محور در نظام های آموزشی است که بر حق برخورداری همه دانش آموزان، از جمله دانش آموزان دارای نیازهای ویژه، از فرصت های برابر آموزشی و حضور فعال در کلاس های عادی تاکید می کند. با وجود گسترش سیاست های فراگیرسازی، موفقیت عملی این رویکرد تا حد زیادی به ادراک، نگرش، دانش، خودکارآمدی و آمادگی معلمان کلاس های عادی وابسته است. هدف مقاله حاضر، تحلیل ادراک معلمان از حضور دانش آموزان دارای نیازهای ویژه در کلاس عادی و تبیین نقش حمایت های مدرسه در شکل گیری نگرش و عملکرد آنان است. پژوهش به روش مروری توصیفی تحلیلی انجام شد و ده منبع علمی داخلی منتشرشده در فاصله سال های ۱۳۸۸ تا ۱۴۰۴، با تمرکز بر نگرش معلمان، تجارب زیسته آنان، دانش و آمادگی حرفه ای، کیفیت تدریس معلمان پذیرا و رابط و عوامل درون و برون مدرسه ای آموزش فراگیر، بررسی و تحلیل شد. داده های استخراج شده با استفاده از تحلیل مضمون ترکیب شدند. یافته ها نشان داد ادراک معلمان از آموزش فراگیر، پدیده ای چندبعدی و وابسته به تعامل عوامل فردی، حرفه ای، کلاسی، مدیریتی و سازمانی است. معلمانی که دانش تخصصی، تجربه تماس مستقیم، احساس خودکارآمدی و دسترسی به حمایت حرفه ای بیشتری دارند، حضور دانش آموزان دارای نیازهای ویژه را امکان پذیرتر و اثربخش تر ارزیابی می کنند. در مقابل، تراکم بالای کلاس، کمبود زمان، انعطاف ناپذیری برنامه درسی، فقدان معلم رابط، کمبود تجهیزات و ضعف حمایت مدیر مدرسه، زمینه شکل گیری نگرش های منفی یا پذیرش مشروط را فراهم می سازد. حمایت مدرسه از طریق رهبری مشارکتی، آموزش ضمن خدمت کاربردی، همکاری معلمان، حضور متخصصان، کاهش تعداد دانش آموزان کلاس و تامین منابع آموزشی می تواند اضطراب حرفه ای معلم را کاهش داده و خودکارآمدی او را افزایش دهد. نتیجه گیری کلی آن است که نگرش مثبت معلمان صرفا با توصیه اخلاقی یا صدور بخشنامه ایجاد نمی شود، بلکه محصول تجربه موفق تدریس در مدرسه ای حمایتگر است. بنابراین، فراگیرسازی واقعی مستلزم عبور از سیاست حضور فیزیکی و حرکت به سوی مشارکت، یادگیری و تعلق آموزشی همه دانش آموزان است.

کلیدواژه ها:

آموزش فراگیر ، دانش آموزان دارای نیازهای ویژه ، ادراک معلمان ، نگرش معلمان ، حمایت مدرسه ، معلم رابط ، خودکارآمدی معلم.