تاب آوری روانی- اجتماعی و عدالت آموزشی در پسادوران بحران؛ مرور جامع برنامه های مداخلاتی مدرسه محور برای کاهش نابرابری های یادگیری

پژوهش حاضر با هدف مرور نظاممند و تحلیل انتقادی برنامه های مداخلاتی مدرسه محور طراحی شده برای ارتقای تاب آوری روانی-اجتماعی و کاهش نابرابری های یادگیری در پسادوران بحران انجام شد. این مطالعه با رویکرد مروری سیستماتیک و تحلیلی، داده های بیست مطالعه معتبر بین المللی را با استفاده از روش تحلیل مضمون و تحلیل تطبیقی مورد بررسی قرار داد. یافته ها نشان داد که بحران هایی نظیر همه گیری کووید-۱۹ با تشدید شکاف های دیجیتال، فرهنگی و ساختاری، نابرابری های یادگیری را به طور چشمگیری افزایش داده اند. در این میان، تاب آوری روانی-اجتماعی به عنوان یک سازوکار محافظتی کلیدی عمل کرده و حمایت اجتماعی، به ویژه حمایت عاطفی از خانواده و دوستان، مهم ترین پیش بینی کننده ی گرایش به راهبردهای مقابله ای مثبت در دانش آموزان شناسایی شد. برنامه های مداخلاتی مدرسه محور در سطوح مختلف شامل مداخلات روان شناختی (ارزش آفرینی، تعلق اجتماعی)، مداخلات تربیتی (یادگیری مبتنی بر مسئله، یادگیری فعال، سوادآموزی هدفمند)، مداخلات حمایتی (مشارکت مدرسه-خانواده-جامعه، حمایت مالی و فناورانه) و سیاست گذاری کلان (بازطراحی برنامه های درسی، تخصیص منابع عادلانه) دسته بندی شدند. موثرترین مداخلات، آن دسته ای بودند که ضمن توجه به ابعاد شناختی و عاطفی یادگیری، با رویکردی زمینه محور و مشارکتی، توانمندسازی جامعه محلی را نیز مدنظر قرار می دادند. نتیجه آنکه دستیابی به عدالت آموزشی در پسادوران بحران نیازمند کنشگری هماهنگ در سطوح خرد، میانی و کلان و بازنگری بنیادین در مفروضات سنتی درباره توانایی، موفقیت و نقش مدرسه در جامعه است.

کلیدواژه ها:

تاب آوری روانی-اجتماعی ، عدالت آموزشی ، نابرابری یادگیری ، برنامه های مداخلاتی مدرسه محور ، بحران ، حمایت اجتماعی.