تاثیر آموزش سواد رسانه ای بر کاهش وابستگی به شبکه های مجازی و خودراهبری در یادگیری دانش آموزان دختر پایه ششم ابتدایی

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر آموزش سواد رسانه ای بر کاهش وابستگی به شبکه های مجازی و خودراهبری در یادگیری دانش آموزان دختر پایه ی ششم انجام شد. روش پژوهش نیمه تجربی با طرح پیش آزمون-پس آزمون همراه با گروه کنترل بود. جامعه ی آماری شامل تمامی دانش آموزان دختر پایه ی ششم مدارس هیئت امنایی شهرستان قروه در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ بود که از میان آنها ۳۰ نفر به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شده و به صورت تصادفی در دو گروه ۱۵ نفری آزمایش و کنترل جایدهی شدند. گروه آزمایش به مدت ۱۰ جلسه ی ۴۵ دقیقه ای تحت آموزش سواد رسانه ای قرار گرفت و گروه کنترل هیچ مداخله ای دریافت نکرد. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه ی وابستگی به شبکه های مجازی (بریمانی و دشت بزرگی، ۲۰۲۵) و پرسشنامه ی خودراهبری در یادگیری (اقتباس از لی و همکاران، ۲۰۲۵ و بوداقی و قپانچ، ۲۰۲۳) بود که پایایی آنها با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ به ترتیب ۰،۸۴ و ۰،۸۰ محاسبه گردید. داده ها با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس (ANCOVA) تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که آموزش سواد رسانه ای تاثیر معناداری بر کاهش وابستگی به شبکه های مجازی و افزایش خودراهبری در یادگیری دانش آموزان داشته است. به عبارت دیگر، دانش آموزان گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل، وابستگی کمتری به شبکه های مجازی نشان دادند و از توانایی بیشتری در برنامه ریزی مستقل، هدف گذاری و نظارت بر فرآیند یادگیری خود برخوردار شدند. این یافته ها با نتایج پژوهش های پیشین داخلی و خارجی همسو بوده و در چارچوب نظریه های خودتعیین گری و شناخت موقعیت یافته قابل تبیین است. بر اساس نتایج، آموزش سواد رسانه ای می تواند به عنوان یک راهبرد موثر در مدارس، به ویژه برای دانش آموزان پایه ی ششم که در آستانه ی ورود به دوره ی نوجوانی قرار دارند، مورد استفاده قرار گیرد تا ضمن کاهش آسیب های فضای مجازی، زمینه های پرورش یادگیرندگان مستقل و خودراهبر را فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

آموزش سواد رسانه ای ، وابستگی به شبکه های مجازی ، خودراهبری در یادگیری ، دانش آموزان پایه ی ششم.