بررسی فقهی سیاست های ابلاغی مقام معظم رهبری در زمینه خانواده با تاکید بر ابعاد تربیتی

خانواده به عنوان بنیادی ترین نهاد اجتماعی و کانون اصلی تربیت انسان، همواره در کانون توجه آموزه های اسلامی قرار داشته است. در نظام جمهوری اسلامی ایران، مقام معظم رهبری با ابلاغ سه سند سیاستی کلان — سیاست های کلی «خانواده» (ابلاغ ۱۳ شهریور ۱۳۹۵ در ۱۶ بند)، سیاست های کلی «جمعیت» (ابلاغ ۳۰ اردیبهشت ۱۳۹۳ در ۱۴ بند) و توصیه هفتم بیانیه گام دوم انقلاب با محوریت «سبک زندگی» (ابلاغ ۱۳۹۷) — چارچوب های حکمرانی خانواده را مبتنی بر مبانی فقهی ترسیم نموده اند. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای و اسناد بالادستی، به بررسی فقهی این سه ابلاغیه با تاکید بر ابعاد تربیتی می پردازد. یافته ها نشان می دهد که این سیاست ها بر قواعد فقهی مستحکمی همچون «تسهیل النکاح»، «حفظ النسل»، «المعاشره بالمعروف»، «التعاون علی البر»، «حرمت تشبه به کفار» و «نفی سبیل» استوارند و در سه حیطه مبانی، اهداف و اصول و روش های تربیتی تاثیرگذارند. فقه تربیتی به عنوان دانشی میان رشته ای، توانایی نظام سازی تربیتی مبتنی بر آموزه های اسلامی را دارا است و می تواند در سه سطح کشف و پیشنهاد، اصلاح و تهذیب، و تایید و ابطال به غنای دانش تربیت کمک نماید. همچنین این پژوهش نشان می دهد که سیاست های ابلاغی مقام معظم رهبری، منظومه ای به هم پیوسته را شکل می دهند که در آن فقه تربیتی نقش زیربنایی در طراحی نظام تربیتی اسلامی ایفا می کند.

کلیدواژه ها:

فقه تربیتی ، سیاست های ابلاغی ، خانواده ، جمعیت ، سبک زندگی ، نظام سازی تربیتی ، مقام معظم رهبری ، مبانی فقهی